Adhyaya 12

Verse 1

#स्न्पैमा+ () आजमाने द्ादशो<ड्ध्याय: दुर्योधनका वर मॉँगना और द्रोणाचार्यका युधिष्ठिरको अर्जुनकी अनुपस्थितिमें जीवित पकड़ लानेकी प्रतिज्ञा करना संजय उवाच हन्त ते कथयिष्यामि सर्व प्रत्यक्षदर्शिवान्‌ । यथा स न्यपतद्‌ द्रोण: सूदित: पाण्डुसृञ्जयै:

Sinabi ni Sañjaya: “Ay, isasalaysay ko sa iyo ang lahat, sapagkat nasaksihan ko mismo—kung paano bumagsak si Droṇa, na pinabagsak ng mga Pāṇḍava at ng mga Sṛñjaya.”

Verse 2

सेनापतित्व॑ सम्प्राप्प भारद्वाजो महारथ: । मध्ये सर्वस्य सैन्यस्य पुत्र ते वाक्यमब्रवीत्‌,सेनापतिका पद प्राप्त करके महारथी द्रोणाचार्यने सारी सेनाके बीचमें आपके पुत्र दुर्योधनसे इस प्रकार कहा--

Sinabi ni Sañjaya: “Nang makamtan ang pagka-punong kumander ng hukbo, si Droṇa, ang dakilang mandirigmang karwahe, anak ni Bharadvāja, ay nagsalita ng ganito sa iyong anak na si Duryodhana sa gitna ng buong hukbo.”

Verse 3

यत्‌ कौरवाणामृषभादापगेयादनन्तरम्‌ । सैनापत्येन यद्‌ राजन्‌ मामद्य कृतवानसि

Sinabi ni Sañjaya: “O Hari, yamang ngayong araw ay itinalaga mo ako bilang pinunong kumander ng hukbo kaagad matapos si Bhīṣma—ang pinakadakila sa mga Kaurava, anak ng ilog Gaṅgā—tanggapin mo mula sa akin ang karampatang ganti sa gawaing ito. Anong hangarin mo ang aking tutuparin ngayon? Hilingin mo ang anumang nais mo.”

Verse 4

सदृशं कर्मणस्तस्य फल प्राप्तुहि भारत । करोमि काम कं तेडद्य प्रवृणीष्व यमिच्छसि

Sinabi ni Sañjaya: “O Bharata (Dhṛtarāṣṭra), alinsunod sa gawaing iyon, tanggapin mo mula sa akin ang ganting nararapat. Ngayon, anong hangarin mo ang aking tutuparin? Piliin mo ang anumang nais mo.”

Verse 5

ततो दुर्योधनो राजा कर्णदुःशासनादिशभि: । सम्मन्त्रयोवाच दुर्धर्षमाचार्य जयतां बरम्‌,तब राजा दुर्योधनने कर्ण, दःशासन आदिके साथ सलाह करके विजयी वीरोंमें श्रेष्ठ एवं दुर्जय आचार्य द्रोणसे इस प्रकार कहा--

Sinabi ni Sañjaya: Pagkaraan, si Haring Duryodhana, matapos sumangguni kina Karṇa, Duḥśāsana, at sa iba pa, ay nagsalita sa di-matitinag na gurong si Droṇa—pinakamataas sa mga mandirigmang nagwawagi—sa ganitong paraan.

Verse 6

ददासि चेद्‌ू वरं महाूं जीवग्राहं युधिष्ठिरम्‌ । गृहीत्वा रथिनां श्रेष्ठ मत्समीपमिहानय,“आचार्य! यदि आप मुझे वर दे रहे हैं तो रथियोंमें श्रेष्ठ युधिष्ठिकको जीवित पकड़कर यहाँ मेरे पास ले आइये”

Sinabi ni Sañjaya: “O pinakadakila sa mga mandirigmang nasa karwahe, kung tunay ngang ipagkakaloob mo sa akin ang isang dakilang biyaya, dakpin mo si Yudhiṣṭhira nang buhay at dalhin siya rito sa aking harapan.”

Verse 7

ततः कुरूणामाचार्य: श्रुत्वा पुत्रस्य ते वच: । सेनां प्रहर्षषन्‌ सर्वामिदं वचनमब्रवीत्‌,आपके पुत्रकी वह बात सुनकर कुरुकुलके आचार्य द्रोण सारी सेनाको प्रसन्न करते हुए इस प्रकार बोले--

Sinabi ni Sañjaya: Nang marinig ni Droṇa, ang guro ng mga Kuru, ang mga salita ng iyong anak, pinasigla niya ang buong hukbo at saka nagsalita ng ganito.

Verse 8

धन्य: कुन्तीसुतो राजन्‌ यस्य ग्रहणमिच्छसि । न वधार्थ सुदुर्धर्ष वरमद्य प्रयाचसे

Wika ni Sañjaya: “O Hari, mapalad nga tunay ang anak ni Kuntī—si Yudhiṣṭhira—na nais mong mahuli nang buhay. Sapagkat ang bayaning yaon na di madaling madaig, hindi ka ngayon humihingi sa akin ng isang biyayang ukol sa pagpatay sa kanya.”

Verse 9

किमर्थ च नरव्यात्र न वध॑ तस्य काड्क्षसे | नाशंससि क्रियामेतां मत्तो दुर्योधन ध्रुवम्‌

Wika ni Sañjaya: “Sa anong dahilan, O tigre sa mga tao, hindi mo ninanais ang kanyang kamatayan? O Duryodhana, bakit hindi mo pinahihintulutan ang gawang ito—na tiyak na isasagawa sa pamamagitan ko—ang tiyak na pagpaslang kay Yudhiṣṭhira?”

Verse 10

आहोस्विद्‌ धर्मराजस्य द्वेष्ठा तस्य न विद्यते । यदीच्छसि त्वं जीवन्तं कुलं रक्षसि चात्मन:

Wika ni Sañjaya: “O kaya naman, dahil ba sa Dharmarāja na si Yudhiṣṭhira, wala sa daigdig na ito ang tunay na may poot sa kanya? Kaya nais mong manatili siyang buhay, at sa gayon ay mapangalagaan din ang sarili mong angkan.”

Verse 11

अथवा भरतमश्रेष्ठ निर्जित्य युधि पाण्डवान्‌ । राज्यं सम्प्रति दत्त्वा च सौक्रात्रं कर्तुमिच्छसि

Wika ni Sañjaya: “O pinakamahusay sa mga Bharata, o kaya naman, matapos mong talunin sa digmaan ang mga Pāṇḍava, nais mo bang ibalik ngayon sa kanila ang kaharian, at sa gayon ay maglatag ng marangal na huwaran ng pagkakapatiran?”

Verse 12

धन्य: कुन्तीसुतो राजा सुजातं चास्य धीमतः । अजातशशभ्नुता सत्या तस्य यत्‌ स्निहाते भवान्‌

Wika ni Sañjaya: “Mapalad nga tunay ang hari, ang anak ni Kuntī—si Yudhiṣṭhira. Marangal ang kapanganakan ng matalinong pinunong iyon; at ang bansag na ‘Ajātaśatru’—‘yaong walang kaaway’—ay tunay na angkop, sapagkat maging ikaw ay may paglingap sa kanya.”

Verse 13

द्रोणेन चैवमुक्तस्य तव पुत्रस्य भारत | सहसा नि:सृतों भावो यो<स्य नित्यं हृदि स्थित:,भारत! द्रोणाचार्यके ऐसा कहनेपर तुम्हारे पुत्रके मनका भाव जो सदा उसके हृदयमें बना रहता था, सहसा प्रकट हो गया

Wika ni Sañjaya: “O Bhārata, nang magsalita si Droṇa sa iyong anak nang gayon, ang damdaming matagal nang nakabaon sa kanyang puso ay biglang sumambulat at nahayag—ibinunyag ang lihim na layuning matagal nang ikinubli.”

Verse 14

नाकारो गूहितुं शक्‍्यो बृहस्पतिसमैरपि । तस्मात्तव सुतो राजन प्रह्ृष्टो वाक्यमब्रवीत्‌

Wika ni Sañjaya: “Kahit yaong mga kapantay ni Bṛhaspati sa talino ay hindi kayang itago ang tunay na anyo at tindig. Kaya, O Hari, ang iyong anak—punô ng galak at pag-uumapaw ang loob—ay nagsalita ng mga salitang ito.”

Verse 15

वधे कुन्तिसुतस्थाजी नाचार्य विजयो मम । हते युधिष्ठिरे पार्था हन्यु: सर्वान्‌ हि नो ध्रुवम्‌

“Guro! Sa larangan ng digmaan, ang pagpatay kay Yudhiṣṭhira, anak ni Kuntī, ay hindi magdudulot ng tagumpay sa akin; sapagkat kapag napatay si Yudhiṣṭhira, tiyak na papatayin ng mga anak ni Kuntī ang lahat sa atin.”

Verse 16

न च शक्या रणे सर्वे निहन्तुममरैरपि । (यदि सर्वे हनिष्यन्ते पाण्डवा: ससुता मृधे । ततः कृत्स्नं वशे कृत्वा नि:शेषं नृपमण्डलम्‌ ।।

Wika ni Sañjaya: “Hindi sila kayang lipulin sa digmaan—kahit ng mga diyos. At kahit mapatay sa labanan ang mga Pāṇḍava kasama ang kanilang mga anak, ang Kataas-taasang Persona—si Viṣṇu mismo na nagkatawang Kṛṣṇa—ay pasusukuin ang buong hanay ng mga hari nang walang matitira, sasakupin ang masaganang daigdig na ito na may mga dagat at kagubatan, at ipagkakaloob iyon kay Draupadī o kay Kuntī. O kung may sinumang Pāṇḍava ang makaligtas, siya lamang ang hindi mag-iiwan ng sinuman sa atin na buhay.”

Verse 17

सत्यप्रतिज्ञे त्वानीते पुनर्ययूतेन निर्जिते । पुनर्यास्यन्त्यरण्याय पाण्डवास्तमनुव्रता:

Wika ni Sañjaya: “Kung naibalik na si Haring Yudhiṣṭhira—tapat sa kanyang panata—at kung muli siyang matalo sa laro ng sugal (dado), kung gayon ang mga Pāṇḍava, na tapat sa kanya at sumusunod sa panatang iyon, ay muling tutungo sa gubat.”

Verse 18

सो<यं मम जयो व्यक्त दीर्घकालं भविष्यति । अतो न वधमिच्छामि धर्मराजस्य कहिचित्‌,“इस प्रकार निश्चय ही मेरी विजय दीर्घकालतक बनी रहेगी। इसीलिये मैं कभी धर्मराज युधिष्ठिरका वध करना नहीं चाहता”

Sinabi ni Sañjaya: “Ang tagumpay na ito ay malinaw na itinadhana para tumagal nang mahabang panahon. Kaya hindi ko ninanais, kailanman, ang pagpaslang kay Dharmarāja (Yudhiṣṭhira).”

Verse 19

इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत द्रोणाभिषेकपर्वमें धृतराष््रविलापविषयक ग्यारहवाँ अध्याय पूरा हुआ

Nang mabatid ang baluktot na layunin sa likod ng kanyang hiling, si Droṇa—matalino at nakakikilala sa katotohanan—ay nagmuni-muni sa loob ng sarili at saka ipinagkaloob ang biyaya, ngunit may sinadyang pag-iingat at pagtatakda.

Verse 20

द्रोण उवाच न चेद्‌ युधिष्ठिरं वीर: पालयत्यर्जुनो युधि । मन्यस्व पाण्डवश्रेष्ठमानीतं वशमात्मन:

Wika ni Droṇa: “O hari, kung hindi ipagtatanggol ng magiting na Arjuna si Yudhiṣṭhira sa labanan, ituring mong si Yudhiṣṭhira—ang pinakamainam sa mga Pāṇḍava—ay naipasailalim na sa iyong kapangyarihan.”

Verse 21

न हि शक्यो रणे पार्थ: सेन्द्रैदेवासुरैरपि । प्रत्युद्यातुमतस्तात नैतदामर्षयाम्यहम्‌

Wika ni Droṇa: “Anak ko, sa digmaan, si Pārtha (Arjuna) ay hindi kayang salagin—kahit pa magsama-sama ang mga diyos at mga asura, na si Indra ang nangunguna. Kaya, anak, wala akong loob na harapin siya nang tuwiran; hindi ko matanggap ang gayong tunggalian.”

Verse 22

असंशयं स मे शिष्यो मत्पूर्वश्चास्त्रकर्मणि | तरुण: सुकृतैर्युक्त एकायनगतश्च ह

Wika ni Droṇa: “Walang alinlangan, siya ay aking alagad, at sa akin niya unang natutuhan ang sining ng mga sandata. Ngunit siya’y bata pa, pinagpala ng bunga ng maraming kabutihang gawa, at itinakda na ang iisang landas—tagumpay o kamatayan. Muli pa, tumanggap siya ng aral sa maraming banal na sandata mula sa mga diyos na gaya nina Indra at Rudra; at ang kanyang poot laban sa iyo ay lalo pang tumindi. Kaya, O hari, wala akong sigasig na makipaglaban kay Arjuna.”

Verse 23

अस्त्राणीन्द्राच्च रुद्राच्च भूय: स समवाप्तवान्‌ | अमर्षितश्न ते राज॑स्ततो नामर्षयाम्यहम्‌

Wika ni Droṇa: “Muli siyang nagkamit ng maraming sandata mula kay Indra at kay Rudra. O Hari, nag-aalab ang kanyang poot at hinanakit laban sa iyo; kaya hindi ko ito matitiis nang may pagtitimpi, ni wala akong sigasig na makipaglaban kay Arjuna.”

Verse 24

स चाफक्रम्यतां युद्धाद्‌ येनोपायेन शक्‍्यते । अपनीते ततः पार्थे धर्मराजो जितस्त्वया

Wika ni Droṇa: “Sa anumang paraang maaari, ipaurong siya mula sa digmaan. Kapag nailayo na si Pārtha (Arjuna) sa larangan, alamin mong sa gayon ay napagtagumpayan mo si Dharmarāja (Yudhiṣṭhira).”

Verse 25

ग्रहणे हि जयस्तस्य न वधे पुरुषर्षभ । एतेन चाप्युपायेन ग्रहणं समुपैष्यसि,नरश्रेष्ठ) उनको पकड़ लेनेमें ही तुम्हारी विजय है, उनके वधरमें नहीं; परंतु इसी उपायसे तुम उन्हें पकड़ पाओगे

Wika ni Droṇa: “Ang tagumpay mo ay nasa pagdakip sa kanya, hindi sa pagpatay, O pinakadakila sa mga lalaki. Sa mismong paraang ito rin ay magtatagumpay kang mabihag siya.”

Verse 26

अहं गृहीत्वा राजानं सत्यधर्मपरायणम्‌ । आनयिष्यामि ते राजन्‌ वशमद्य न संशय:

Wika ni Droṇa: “Pagkadakip ko sa hari—yaong tapat sa katotohanan at sa dharma—dadalhin ko siya sa ilalim ng iyong kapangyarihan ngayong araw, O Hari; walang pag-aalinlangan.”

Verse 27

यदि स्थास्यति संग्रामे मुहूर्तमपि मे5ग्रत: । अपनीते नरव्याप्रे कुन्तीपुत्रे धनंजये

Wika ni Droṇa: “Kung sa gitna ng labanan, ang tigre sa mga tao—si Dhanañjaya, anak ni Kuntī—pagkatapos maalisan ng sandata, ay makatatayo pa sa harap ko kahit isang saglit, kung gayon…”

Verse 28

राजन! पुरुषसिंह कुन्तीपुत्र अर्जुनके युद्धसे हट जानेपर यदि वे दो घड़ी भी मेरे सामने संग्राममें खड़े रहेंगे तो मैं आज सत्यधर्मपरायण राजा युधिष्ठिरको पकड़कर तुम्हारे वशमें ला दूँगा, इसमें संशय नहीं है ।।

Sinabi ni Droṇa: “O Hari, kung ang leon sa mga tao—si Arjuna na anak ni Kuntī—ay umurong mula sa labanan, at sila’y tumindig sa harap ko sa digmaan kahit sandali lamang, kung gayon ngayong araw ay aking sasakmalin si Haring Yudhiṣṭhira, ang tapat sa katotohanan at dharma, at dadalhin ko siya sa ilalim ng iyong kapangyarihan; walang alinlangan dito. Ngunit kapag malapit si Phālguna (Arjuna), O Hari, si Yudhiṣṭhira ay hindi mahuhuli sa labanan—kahit pa ng mga diyos at asura na magkakasama, kahit kasama pa si Indra.”

Verse 29

संजय उवाच सान्तरं तु प्रतिज्ञाते राज्ञो द्रोणेन निग्रहे | गृहीतं तममन्यन्त तव पुत्रा: सुबालिशा:

Sinabi ni Sañjaya: “O Hari, nang si Droṇa—na may itinagong pag-iingat—ay nanumpang sasakmalin ang hari (si Yudhiṣṭhira), ang iyong mga anak, na salat sa paghatol, ay inakala na siya’y halos bihag na.”

Verse 30

पाण्डवेयेषु सापेक्ष द्रोणं जानाति ते सुतः । ततः प्रतिज्ञास्थैर्यार्थ स मन्त्रो बहुलीकृतः

Alam ng iyong anak na si Duryodhana na may pagkiling si Droṇa sa mga Pāṇḍava. Kaya upang patatagin ang kanyang panata at huwag itong umurong, ipinakalat niya sa marami ang lihim na bagay na iyon.

Verse 31

ततो दुर्योधनेनापि ग्रहणं पाण्डवस्य तत्‌ | (स्कन्धावारेषु सर्वेषु यथास्थानेषु मारिष ।) सैन्यस्थानेषु सर्वेषु सुघोषितमरिंदम

Sinabi ni Sañjaya: “O Dhṛtarāṣṭra, tagapagpabagsak ng mga kaaway! Pagkaraan nito, ipinahayag din ni Duryodhana sa madla ang pasyang iyon—ang pagdakip sa Pāṇḍava (kay Yudhiṣṭhira). Sa lahat ng kampo ng hukbo at sa mga itinakdang puwesto, sa iba’t ibang pook na pahingahan ng mga kawal, malakas na ipinamalita ang anunsiyong iyon.”