Shloka 40
भीमसेन-दुर्योधन-प्रहारः तथा घटोत्कचमायाप्रादुर्भावः | Bhīmasena–Duryodhana Clash and the Manifestation of Ghaṭotkaca’s Māyā
ततः प्रववृते युद्ध तव तेषां च भारत । नराश्चरथनागानां व्यतिषक्तं परस्परम्,भरतनन्दन! फिर तो आपके और पाण्डवोंके योद्धाओंमें परस्पर घमासान युद्ध छिड़ गया। पैदल, घुड़सवार, रथी और हाथी एक-दूसरेसे गुँथ गये
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tava teṣāṃ ca bhārata | narāś ca ratha-nāgānāṃ vyatiṣaktaṃ parasparam bharatanandana ||
Wika ni Sañjaya: Pagkaraan nito, O Bhārata, sumiklab ang mabangis na labanan sa pagitan ng iyong mga mandirigma at ng kanila. Ang mga kawal na naglalakad, ang mga mandirigmang nasa karwaheng pandigma, ang mga pangkat ng kabayo, at ang mga pangkat ng elepante ay nagkabuhol-buhol sa isa’t isa sa malapitan at magulong sagupaan—isang tunggaliang lumalamon sa lahat, kung saan ang kaayusang disiplinado’y natabunan ng bigat-moral ng kalituhan ng digmaan, habang ang magkakamag-anak ay nagtatagpo bilang magkalaban sa larangan.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical weight of war: once battle begins, forces intermingle and control diminishes, highlighting how conflict rapidly becomes chaotic and morally grave—especially in a fratricidal struggle like Kurukṣetra.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that full-scale fighting has erupted between the Kaurava and Pāṇḍava armies, with infantry, chariots, and elephant units colliding and becoming locked together in close combat.