Previous Verse
Next Verse

Shloka 226

भीष्मभीमसमागमः — Bhīṣma–Bhīma Strategic Engagement and Counsel to the King

स्वयं युधिष्ठिरो राजा वज्ं व्यूहमथाकरोत्‌ । राजन्‌! उस रणभूमिमें सब ओर उस व्यूहकी बड़ी शोभा हो रही थी। वह शत्रुओंके लिये सर्वथा दुर्गण था। कौरवोंके परम दुर्जय मण्डलव्यूहको देखकर राजा युधिष्ठिरने स्वयं अपनी सेनाके लिये वद्रव्यूहका निर्माण किया

sañjaya uvāca | svayaṃ yudhiṣṭhiro rājā vajraṃ vyūham athākarot | rājan, asya raṇabhūmau sarvataḥ tasya vyūhasya mahā śobhā babhūva | sa śatrūṇāṃ sarvathā durgamaḥ āsīt | kauravāṇāṃ parama-durjayaṃ maṇḍala-vyūhaṃ dṛṣṭvā rājā yudhiṣṭhiraḥ svayaṃ svasyāḥ senāyāḥ vajra-vyūhaṃ nirmame |

Sinabi ni Sañjaya: Si Haring Yudhiṣṭhira mismo ang nag-ayos ng pormasyong Vajra. O Hari, sa larangang iyon, ang karilagan ng pormasyon ay nagningning sa lahat ng panig, at lubhang mahirap para sa kaaway na pasukin at basagin. Nang makita niya ang halos di-madaig na pormasyong pabilog ng mga Kaurava, si Haring Yudhiṣṭhira ay personal na lumikha ng Vajra para sa sarili niyang hukbo—tinutugon ang estratehiya sa estratehiya, habang pasan ang bigat ng pamumunong matuwid sa gitna ng digmaan.

स्वयम्personally, himself
स्वयम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
Formavyaya
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
Formmasculine, nominative, singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, nominative, singular
व्यूहम्battle-array, formation
व्यूहम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्यूह
Formmasculine, accusative, singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
Formavyaya
अकरोत्made, formed
अकरोत्:
TypeVerb
Rootकृ
Formaorist (luṅ), parasmaipada, 3rd person, singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Y
Yudhiṣṭhira
K
Kauravas
B
battlefield (raṇabhūmi)
V
Vajra-vyūha
M
Maṇḍala-vyūha

Educational Q&A

Even in war, a ruler must act with responsibility and clarity: Yudhiṣṭhira does not rely only on others but personally organizes a defensive-offensive formation to protect his forces, showing that dharma in conflict includes prudent strategy, protection of one’s people, and accountable leadership.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that, after observing the Kauravas’ formidable Maṇḍala (circular) formation, Yudhiṣṭhira himself arranges a Vajra formation for the Pāṇḍava army, which appears splendid and is difficult for enemies to break.