Shloka 106
ओपषधी वीर्यसम्पन्नां विशल्यश्वाभवत् तदा । 'पाण्डवोंको मैं युद्धमें जीतूँगा अथवा पाण्डव ही मुझे परास्त कर देंगे।! ऐसा कहकर भीष्मजीने दुर्योधनको विशल्यकरणी नामक शुभ एवं शक्तिशालिनी ओषधि प्रदान की। उस समय उसके प्रभावसे दुर्योधनके शरीरमें धँसे हुए बाण आसानीसे निकल गये और वह आधातजनित घाव तथा उसकी पीड़ासे मुक्त हो गया
oṣadhī vīryasampannāṃ viśalyaśvābhavat tadā | pāṇḍavānko mayi yuddhe jayiṣyāmi athavā pāṇḍavā eva māṃ parājayiṣyanti iti uktvā bhīṣmaḥ duryodhanāya viśalyakaraṇī-nāmikāṃ śubhāṃ śaktiśālinīm oṣadhīṃ pradadau | tadā tasya prabhāvena duryodhanasya śarīre niṣaṇṇāḥ bāṇāḥ sukhena niścakrmuḥ sa cāghātajanita-vraṇāt tad-duḥkhāc ca vimukto 'bhavat ||
Sinabi ni Sañjaya: Noon, ang makapangyarihang halamang-gamot ay napatunayang “tagapag-alis ng mga palaso.” Sa pagsasabing, “Ako’y magwawagi laban sa mga Pāṇḍava sa digmaan, o ang mga Pāṇḍava ang tiyak na magpapabagsak sa akin,” ibinigay ni Bhīṣma kay Duryodhana ang mapalad at makapangyarihang halamang-gamot na tinatawag na Viśalyakaraṇī. Sa bisa nito, ang mga palasong nakabaon sa katawan ni Duryodhana ay madaling naalis, at siya’y napalaya sa sugat na dulot ng hampas at sa kirot nito.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid war, the epic highlights responsibility and care: a warrior may remain committed to battle, yet still uphold humane conduct by relieving suffering. Bhīṣma’s act shows that strength includes the capacity to protect and heal, not only to harm.
Bhīṣma gives Duryodhana a powerful herb called Viśalyakaraṇī. Its effect removes the arrows lodged in Duryodhana’s body and relieves his wound and pain, restoring him for the continuing conflict.