Shloka 22
आत्मदोष-उपदेशः तथा भीम-धृष्टद्युम्नयोः संयोगः
Self-Causation Counsel and the Bhīma–Dhṛṣṭadyumna Convergence
Devanagari script
अश्वानां कुज्जराणां च रथानां चानिवर्तिनाम् | संघाता: सम प्रदृश्यन्ते तत्र तत्र विशाम्पते,प्रजानाथ! उस युद्धस्थलमें जहाँ-तहाँ घोड़ों, हाथियों तथा युद्धसे पीछे न हटनेवाले रथोंके समूह दृष्टिगोचर हो रहे थे
Transliteration
aśvānāṃ kuñjarāṇāṃ ca rathānāṃ cānivartinām | saṃghātāḥ sama-pradṛśyante tatra tatra viśāṃpate prajānātha ||
Translation
Wika ni Sañjaya: O panginoon ng bayan, O tagapamahala ng mga tao—sa larangan ng digmaan, sa iba’t ibang dako, malinaw na nakita ang siksik na mga pangkat ng mga kabayo, mga elepante, at mga karwaheng pandigma na hindi uurong sa labanan, nagtitipon sa nakapanghihilakbot na mga hanay.
Word by Word
अश्वानाम्of horses
अश्वानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Genitive, Plural
कुञ्जराणाम्of elephants
कुञ्जराणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुञ्जर
FormMasculine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
रथानाम्of chariots
रथानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अनिवर्तिनाम्of those who do not turn back (unyielding)
अनिवर्तिनाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअनिवर्तिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
संघाताःmasses; groups; clusters
संघाताः:
Karta
TypeNoun
Rootसंघात
FormMasculine, Nominative, Plural
सम्together; fully
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम्
प्रदृश्यन्तेare seen; appear
प्रदृश्यन्ते:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada, Passive/Impersonal (middle usage)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
तत्रhere and there
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
विशाम्पतेO lord of the people (king)
विशाम्पते:
TypeNoun
Rootविशाम्पति
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
Dhṛtarāṣṭra (implied by viśāṃpate, prajānātha)H
horsesE
elephantsC
chariotsB
battlefield (Kurukṣetra context)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes