Shloka 84
Arjuna’s Advance toward Bhīṣma; The Gāṇḍīva’s Signal and the Armies’ Convergence (भीष्माभिमुखगमनम् — गाण्डीवनिर्घोष-ध्वजवर्णनम्)
नदन्तो विविधान् नादांस्तूर्यस्वनविमिश्रितान् । सिंहनादांश्व कुर्वन्तो विमिश्रान् शड्खनि:स्वनै:,महाराज! भीमसेन और घटोत्कचको आगे करके परस्पर एक दूसरेकी प्रशंसा करते हुए पाण्डवसैनिक बड़ी प्रसन्नताके साथ नाना प्रकारके सिंहनाद करते हुए गये। उनकी उस गर्जनाके साथ विविध वाद्योंकी ध्वनि तथा शंखोंके शब्द भी मिले हुए थे
nadanto vividhān nādāṁs tūrya-svana-vimiśritān | siṁha-nādāṁś ca kurvanto vimiśrān śaṅkha-niḥsvanaiḥ ||
Wika ni Sañjaya: “Sila’y nagpalabas ng sari-saring sigaw na humahalo sa tunog ng mga tugtugin, at nagtaas ng ungol na tila leon na sumasabay sa alingawngaw ng mga kabibe. Sa mataas na diwa, nagmartsa ang mga mandirigma habang nagbubunyi at nagpupurihan.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how collective courage and unity are strengthened through shared affirmation and disciplined martial enthusiasm; the controlled display of strength (battle-cries, conches, instruments) functions as a moral-psychological force that steadies an army for its duty in war.
Sañjaya reports the army’s advance: warriors move forward joyfully, praising one another, while loud roars and lion-like shouts rise together with the blended sounds of war-instruments and the reverberating blasts of conches.