Adhyāya 6: Pañca-mahābhūta–guṇa-nirdeśa and Sudarśana-dvīpa
Five Elements, Sensory Qualities, and a Cosmographic Island
तत्र साक्षात् पशुपतिर्दिव्यैर्भूती: समावृत: । उमासहायो भगवान् रमते भूतभावन:
tatra sākṣāt paśupatir divyair bhūtīḥ samāvṛtaḥ | umāsahāyo bhagavān ramate bhūtabhāvanaḥ ||
Wika ni Sañjaya: “Doon, ang Panginoong Paśupati mismo—si Bhūtabhāvana, pinagmulan at tagapagtaguyod ng lahat ng nilalang—ay nananahan, napaliligiran ng mga banal na pagpapakita. Kasama ang Diyosa Umā, ang Mapalad ay nagliliwaliw sa kanyang banal na lila, at naglalabas ng nakapanghihilakbot na karilagan: tanda ng pag-iingat, paghahari, at kapangyarihang nagpapabanal na higit sa dahas ng digmaan.”
संजय उवाच
The verse emphasizes Śiva as Bhūtabhāvana—one who generates and sustains all beings—surrounded by divine powers and accompanied by Umā. In the Mahābhārata’s war setting, this vision underscores that ultimate authority and auspicious order transcend human conflict, inviting reverence and ethical humility before the divine.
Sañjaya reports a divine scene: Śiva (Paśupati) is visibly present, encircled by celestial manifestations, and joyfully sporting with Umā. The description functions as a theophanic tableau, highlighting the presence of a supreme deity amid the epic’s unfolding events.