Shloka 110
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
ततः शरसहस््रेण संनिवार्य महारथान् । हयान् काञ्चनसंनाहान् भीमस्य न््यहनच्छरै:
tataḥ śarasahasreṇa saṃnivārya mahārathān | hayān kāñcanasaṃnāhān bhīmasya nyahanaccharaiḥ ||
Wika ni Sañjaya: Pagkaraan, sa pamamagitan ng isang libong palaso, pinigil ni Bhīṣma ang mga dakilang mandirigmang nakasakay sa karwahe; at pagkatapos, sa kanyang mga palaso, pinabagsak niya ang mga kabayo ni Bhīma na may ginintuang harnes. Ipinakikita ng pangyayaring ito ang malupit na katumpakan ng dharma sa digmaan: ang pagkaputol sa galaw ng kaaway—hindi lamang ang paghahangad ng pansariling dangal—ay nagiging mapagpasya at may bigat na hakbang sa labanan.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a key aspect of kshatriya battlefield dharma: victory often depends on disciplined strategy—such as immobilizing an opponent by targeting horses—rather than mere display of valor. It also reflects the harsh ethical terrain of war, where effective action can be devastating yet considered legitimate within the accepted rules of combat.
Sanjaya reports that Bhishma unleashes a dense volley of arrows to halt three great warriors, and then shoots down Bhima’s gold-harnessed horses, crippling Bhima’s chariot mobility and shifting the tactical balance in that exchange.