Previous Verse
Next Verse

Shloka 893

गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह

Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation

गदां जग्राह संहृष्टो भीष्मस्य निधन प्रति । अपनी शक्तिको इस प्रकार विफल हुई देख विराटपुत्र श्वेत क्रोधसे मूर्च्छित हो गये। कालने उनकी विवेक-शक्तिको नष्ट कर दिया था; अतः उन्हें अपने कर्तव्यका भान न रहा। उन्होंने हर्षसे उत्साहित हो हँसते-हँसते भीष्मको मार डालनेके लिये हाथमें गदा उठा ली

gadāṃ jagrāha saṃhṛṣṭo bhīṣmasya nidhanaṃ prati |

Wika ni Sanjaya: Sa labis na pag-uumapaw ng tuwa, sinunggaban niya ang gada, na ang hangad ay ang kamatayan ni Bhishma. Nang makita niyang nabigo ang sarili niyang lakas, si Shveta, anak ni Virata, ay nalugmok sa poot at pagkahilo; tinakpan ng Kāla (Panahon) ang kanyang paghatol, kaya’t hindi na niya nakilala ang hangganan ng dharma at tungkulin. Sinilaban ng walang-ingat na galak, habang tumatawa, itinaas niya ang gada sa kanyang kamay upang pabagsakin si Bhishma.

गदाम्mace
गदाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगदा
FormFeminine, Accusative, Singular
जग्राहtook / seized
जग्राह:
Karta
TypeVerb
Rootग्रह्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
संहृष्टःdelighted, exhilarated
संहृष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंहृष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
भीष्मस्यof Bhishma
भीष्मस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Genitive, Singular
निधनम्death, destruction
निधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिधन
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रतिtowards, against, with regard to
प्रति:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्रति

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīṣma
Ś
Śveta (Virāṭa-putra)
V
Virāṭa
K
Kāla (Time/Fate)
G
gadā (mace)

Educational Q&A

The passage highlights how krodha (anger) and kāla (the pressure of fate/time) can eclipse viveka (discernment), causing a warrior to forget kartavya (duty). Even in a just struggle, ethical clarity can be lost when one is driven by rage and triumphal excitement.

Sañjaya narrates that Śveta, Virāṭa’s son, seeing his efforts frustrated, becomes enraged and mentally overwhelmed. In that state he exultantly takes up a mace, laughing, with the intention of killing Bhīṣma.