Previous Verse
Next Verse

Shloka 456

गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह

Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation

ससैन्य: पाण्डवानीकम भ्यद्रवत संयुगे । तब दुर्योधनने कुपित हो समस्त राजाओं तथा सेनाके साथ उस युद्धभूमिमें पाण्डव- सेनापर आक्रमण किया

sa-sainyaḥ pāṇḍavānīkam abhyadravat saṃyuge | tadā duryodhanaḥ kupito samastān rājānaḥ tathā senayā saha tasmin yuddhabhūmau pāṇḍava-senām abhyākrāmat |

Wika ni Sanjaya: Sa gitna ng labanan, si Duryodhana—nag-aalab sa galit—ay sumugod kasama ang kanyang mga kawal. Tinipon niya ang mga hari at ang buong lakas ng hukbo, at sa larangang iyon ay inilunsad ang paglusob laban sa hanay ng mga Pāṇḍava, udyok ng poot at ng hangaring manaig sa kaaway.

ससैन्यःwith (his) army
ससैन्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootस-सेन्य (सह + सैन्य)
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डवानीकम्the Pandava host/army-division
पाण्डवानीकम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव + अनीक
FormNeuter, Accusative, Singular
अभ्यद्रवत्ran towards/charged at
अभ्यद्रवत्:
Karta
TypeVerb
Rootद्रु (धावने) + अभि
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
संयुगेin battle
संयुगे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंयुग
FormNeuter, Locative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Duryodhana
P
Pāṇḍavas
P
Pāṇḍava army (Pāṇḍavānīka/Pāṇḍava-senā)
K
kings (rājānaḥ)
B
battlefield (yuddhabhūmi)
A
army (senā)

Educational Q&A

The verse highlights how anger (krodha) can drive leaders into rash escalation. In the Mahābhārata’s ethical frame, wrath clouds discernment and turns political rivalry into destructive violence, contrasting impulsive aggression with the ideal of self-mastery even amid kṣatriya duty.

Sañjaya reports that Duryodhana, furious, advances in the battle with his full forces and allied kings, launching a direct attack on the Pāṇḍava formation on the battlefield.