Shloka 59
भीष्मविक्रमदर्शनं तथा क्रौञ्चारुणव्यूहविधानम् | Bhīṣma’s Ascendancy and the Organization of the Krauñcāruṇa Formation
उपर्युक्त प्रकारसे मुझमें चित्तवाला होकर तू मेरी कृपासे समस्त संकटोंको अनायास ही पार कर जायगाः और यदि अहंकारके कारण मेरे वचनोंको न सुनेगा तो नष्ट हो जायगा अर्थात् परमार्थसे भ्रष्ट हो जायगा5 ।। यदहंकारमश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे । मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति,जो तू अहंकारका आश्रय लेकर यह मान रहा है कि “मैं युद्ध नहीं करूँगा',> तेरा यह निश्चय मिथ्या है; क्योंकि तेरा स्वभाव तुझे जबर्दस्ती युद्धमें लगा देगा
yad ahaṅkāram āśritya na yotsya iti manyase | mithyaiṣa vyavasāyas te prakṛtis tvāṁ niyokṣyati ||
O Arjuna, kung—kumakapit sa pagmamataas—iisipin mong, “Hindi ako lalaban,” walang saysay ang pasyang iyon. Ang sarili mong likas na pagkatao ang pipilit sa iyo na kumilos, at hihilahin ka sa mismong digmaang nais mong iwasan. Itinuturo rito ang aral na etikal: ang pagtanggi sa nararapat na tungkulin dahil sa sariling kapritso ay hindi tunay na paglaya sa pagkilos; bagkus, lalo ka lamang nitong ibinabaon sa mga puwersa ng iyong ugali at kalagayan.
अजुन उवाच
Educational Q&A
Ego-based refusal of rightful duty is ultimately ineffective; one’s own nature (prakṛti) and ingrained disposition will drive one into action anyway. True ethical clarity lies in aligning will with dharma rather than resisting it out of self-conceit.
In the battlefield counsel to Arjuna, the speaker warns that Arjuna’s thought—“I will not fight”—arising from ego and personal preference, cannot stand against his warrior nature and obligations; his disposition will compel him toward the battle.