Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Adhyāya 41 — Yudhiṣṭhira’s Gurv-anumati and Strategic Counsel (युधिष्ठिरस्य गुर्वनुमतिः)

सम्बन्ध-- सत्त्त., रज और तम--इन तीनों गुणोंकी वृद्धियें मरनेके भित्न- भिन्न फल बतलाये गये: इससे यह जाननेकी इच्छा होती है कि इस प्रकार कभी किसी गुणकी और कभी किसी गुणकी वृद्धि क्‍यों होती है; इसपर कहते हैं-- कर्मण:” सुकृतस्याहुः साच्विकं निर्मल फलम्‌ । रजसस्तु फल॑ दुःखमज्ञानं तमस: फलम्‌,श्रेष्ठ कर्मका तो सात्विक अर्थात्‌ सुख, ज्ञान और वैराग्यादि निर्मल फल कहा है।* राजस कर्मका फल दुःख* एवं तामस कर्मका फल अज्ञान* कहा है

karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaṁ nirmalaṁ phalam | rajasas tu phalaṁ duḥkham ajñānaṁ tamasaḥ phalam ||

Sinabi ni Arjuna: “Ipinahahayag nilang ang bunga ng gawaing mahusay na naisagawa ay sāttvika—dalisay at nagpapalinaw. Ang bunga ng rajas ay pagdurusa, at ang bunga ng tamas ay kamangmangan.” Sa diwang etikal, iniuugnay ng taludtod ang kalidad ng kilos at layon sa uri ng bungang nalilikha.

कर्मणःof action (of karma)
कर्मणः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Genitive, Singular
सुकृतस्यof good deed / meritorious act
सुकृतस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसुकृत
FormNeuter, Genitive, Singular
आहुःthey say / have said
आहुः:
Karta
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect (Paroksha), Third, Plural, Parasmaipada
सात्त्विकम्sattvic
सात्त्विकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसात्त्विक
FormNeuter, Accusative, Singular
निर्मलम्pure, stainless
निर्मलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिर्मल
FormNeuter, Accusative, Singular
फलम्fruit, result
फलम्:
Karma
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Accusative, Singular
रजसःof rajas (passion)
रजसः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरजस्
FormNeuter, Genitive, Singular
तुbut, however
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
फलम्fruit, result
फलम्:
Karma
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
दुःखम्sorrow, suffering
दुःखम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अज्ञानम्ignorance
अज्ञानम्:
Karma
TypeNoun
Rootअज्ञान
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तमसःof tamas (darkness, inertia)
तमसः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतमस्
FormNeuter, Genitive, Singular
फलम्fruit, result
फलम्:
Karma
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular

अजुन उवाच

A
Arjuna