Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Bhīṣma Parva, Adhyāya 4 — Dhṛtarāṣṭra–Vyāsa Saṃvāda on Kāla and Jayalakṣaṇa

Signs of Victory

ग्राम्याणां पुरुषा: श्रेष्ठा: सिंहाश्वारण्यवासिनाम्‌ | सर्वेषामेव भूतानामन्योन्येनोपजीवनम्‌,ग्रामवासी पशु और मनुष्योंमें मनुष्य श्रेष्ठ हैं और वनवासी पशुओंमें सिंह श्रेष्ठ हैं। समस्त प्राणियोंका जीवन-निर्वाह एक-दूसरेके सहयोगसे होता है

grāmyāṇāṃ puruṣāḥ śreṣṭhāḥ siṃhāśvārṇyavāsinām | sarveṣām eva bhūtānām anyonyenopajīvanam ||

Wika ni Sañjaya: “Sa mga naninirahan sa nayon, ang tao ang pinakadakila; at sa mga mailap na hayop na nananahan sa gubat, ang leon ang pinakadakila. Tunay, ang ikabubuhay ng lahat ng nilalang ay nakasalalay sa pagtutulungan—bawat isa’y nabubuhay sa tulong ng iba.”

ग्राम्याणाम्of village(-dwelling beings)
ग्राम्याणाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootग्राम्य
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
पुरुषाःmen/humans
पुरुषाः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Nominative, Plural
श्रेष्ठाःare the best
श्रेष्ठाः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Plural
सिंहाःlions
सिंहाः:
Karta
TypeNoun
Rootसिंह
FormMasculine, Nominative, Plural
अश्वhorse
अश्व:
Karta
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Nominative/Accusative, Singular
आरण्यवासिनाम्of forest-dwellers
आरण्यवासिनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआरण्यवासिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
भूतानाम्of living beings/creatures
भूतानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
अन्योन्येनby one another / mutually
अन्योन्येन:
Karana
TypeAdjective
Rootअन्योन्य
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
उपजीवनम्subsistence/livelihood
उपजीवनम्:
Karta
TypeNoun
Rootउपजीवन
FormNeuter, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
H
human beings (puruṣāḥ)
L
lion (siṃha)

Educational Q&A

All beings sustain themselves through mutual dependence; life is maintained by cooperation and interconnected support, which frames an ethical vision of society and nature.

Sañjaya offers a general observation about hierarchy and excellence (humans among village-dwellers, the lion among forest creatures) and then draws a broader principle: the world functions through reciprocal support among living beings.