Shloka 14
सम्बन्ध-- जबकि आत्मा वास्तवमें कर्म करनेवाला भी नहीं है और इनद्द्रियादिसे करवानेवाला भी नहीं है; तो फिर सब मनुष्य अपनेको कर्मोका कर्ता क्यों मानते हैं और वे कर्मफलके भागी क्यों होते हैं? इसपर कहते हैं-- न कर्त॒त्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभु: । न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते,परमेश्वर मनुष्योंके न तो कर्तापनकी, न कर्मोंकी और न कर्मफलके संयोगकी ही रचना करते हैं;* किंतु स्वभाव ही बर्त रहा है?
arjuna uvāca | na kartṛtvaṁ na karmāṇi lokasya sṛjati prabhuḥ | na karmaphalasaṁyogaṁ svabhāvas tu pravartate ||
Sinabi ni Arjuna: “Hindi nililikha ng Panginoon para sa mga tao ang diwang ‘ako ang gumagawa’, ni ang mga gawa mismo, ni ang pagkakaugnay sa bunga ng gawa. Sa halip, ang sariling likas-na-ugali—ang pagkahilig na hinuhubog ng mga guṇa—ang siyang nagpapakilos sa lahat.”
अर्जुन उवाच
Educational Q&A
The verse distinguishes the Supreme Lord from the immediate mechanism of human action: Īśvara is not the author of a person’s doership, actions, or their fruit-bearing linkage; instead, action proceeds from svabhāva—one’s conditioned nature under the guṇas. This frames responsibility as arising within prakṛti-based conditioning rather than being imposed by God.
In the midst of Kṛṣṇa’s instruction on karma, renunciation, and the Self, Arjuna raises a pointed doubt about accountability: if the true Self is not an agent, why do people still act as ‘doers’ and undergo results? This verse states the premise that the Lord is not manufacturing doership; the momentum of nature is what drives embodied conduct.