Shloka 3
Chapter 19: Prativyūha of the Pāṇḍavas — Vajra (Acala) Formation and Dawn Omens
Devanagari script
संजय उवाच धार्तराष्ट्रण्यनीकानि दृष्ट्वा व्यूढानि पाण्डव: । अभ्यभाषत धर्मात्मा धर्मराजो धनंजयम्,संजयने कहा--राजन्! आपकी सेनाओंको व्यूहाकारमें खड़ी हुई देख धर्मात्मा पाण्डुपुत्र धर्मराज युधिष्ठिरने अर्जुनसे कहा--
Transliteration
sañjaya uvāca dhārtarāṣṭrāṇy anīkāni dṛṣṭvā vyūḍhāni pāṇḍavaḥ | abhyabhāṣata dharmātmā dharmarājo dhanañjayam ||
Translation
Sinabi ni Sañjaya: “O hari, nang makita ng Pāṇḍava na matuwid—si Haring Yudhiṣṭhira, matatag sa dharma—na nakahanay sa pormasyon ang mga batalyon ng mga anak ni Dhṛtarāṣṭra, kinausap niya si Dhanañjaya (Arjuna).”
Word by Word
संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
धार्तराष्ट्राणिof Dhritarashtra (Kaurava)
धार्तराष्ट्राणि:
TypeAdjective
Rootधार्तराष्ट्र
FormNeuter, Accusative, Plural
अनीकानिarmies, divisions
अनीकानि:
Karma
TypeNoun
Rootअनीक
FormNeuter, Accusative, Plural
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
व्यूढानिarrayed, drawn up
व्यूढानि:
TypeAdjective
Rootव्यूढ
FormNeuter, Accusative, Plural, क्त (past passive participle, used adjectivally)
पाण्डवःthe Pandava (Yudhishthira)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular
अभ्यभाषतaddressed, spoke to
अभ्यभाषत:
TypeVerb
Rootभाष्
FormImperfect (Anadyatana-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मराजःDharma-king (Yudhishthira)
धर्मराजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Nominative, Singular
धनंजयम्Dhananjaya (Arjuna)
धनंजयम्:
Karma
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
Dhṛtarāṣṭra (implied by dhārtarāṣṭrāṇi)K
Kaurava army (dhārtarāṣṭrāṇi anīkāni)P
Pāṇḍava (Yudhiṣṭhira)Y
Yudhiṣṭhira (Dharmarāja)A
Arjuna (Dhanañjaya)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes