Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Chapter 19: Prativyūha of the Pāṇḍavas — Vajra (Acala) Formation and Dawn Omens

राजा तु मध्यमानीके कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर: । बृहद्धिः कुण्जरैरमत्तैश्नलद्धिरचलैरिव,चलते-फिरते पर्वतोंके समान विशाल और मतवाले गजराजोंकी सेनाके साथ कुन्तीपुत्र राजा युधिष्ठिर बीचकी सेनामें उपस्थित थे

rājā tu madhyamānīke kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ | bṛhaddhiḥ kuñjarair amattaiḥ snaladdhir acalair iva madhye calate ||

Wika ni Sañjaya: Si Haring Yudhiṣṭhira, anak ni Kuntī, ay nakatindig sa gitnang hanay ng hukbo. Napalilibutan siya ng napakalakas na pangkat ng mga elepante—malalaki, matitibay, at wari’y mga bundok na gumagalaw—ngunit nanatili siyang matatag sa sentro, taglay ang tungkulin ng isang hari na hindi matinag sa gitna ng kaguluhan ng digmaan.

राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
मध्यमानीकेin the middle division of the army
मध्यमानीके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमध्यम + अनीक
FormNeuter, Locative, Singular
कुन्तीपुत्रःKunti's son
कुन्तीपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootकुन्ती + पुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरःYudhishthira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
बृहद्धिःgreat/huge
बृहद्धिः:
Karta
TypeAdjective
Rootबृहद्
FormMasculine, Nominative, Singular
कुञ्जरैःwith elephants
कुञ्जरैः:
Karana
TypeNoun
Rootकुञ्जर
FormMasculine, Instrumental, Plural
अमत्तैःunintoxicated / not in rut
अमत्तैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअमत्त
FormMasculine, Instrumental, Plural
नलद्धिःtrumpeting/roaring (lit. reed-sounding)
नलद्धिः:
Karana
TypeAdjective
Rootनलद्
FormMasculine, Instrumental, Plural
अचलैःwith mountains / immovables
अचलैः:
Karana
TypeNoun
Rootअचल
FormMasculine, Instrumental, Plural
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
चलतेmoves/proceeds
चलते:
TypeVerb
Rootचल्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada

संजय उवाच

S
Sañjaya
Y
Yudhiṣṭhira
K
Kuntī
E
elephants (kuñjarāḥ)

Educational Q&A

The verse highlights kṣatriya-dharma and royal responsibility: the king remains steady at the center of the host, supported by disciplined strength (elephants), symbolizing firmness, restraint, and leadership amid violence.

Sañjaya describes the Pāṇḍava deployment: Yudhiṣṭhira is positioned in the central division, accompanied by a large contingent of powerful, steady elephants, likened to moving mountains.