Shloka 36
भीष्मसेनासंनिवेशः — Bhīṣma’s Mobilization, Omens, and the Kaurava Array
तेजसा दीप्यमानस्तु वारणोत्तममास्थित: । भगदत्तो ययौ राजा यथा वज्रधरस्तथा,इसी प्रकार श्रेष्ठ गजराजपर आरूढ़ हो राजा भगदत्त भी वज्रधारी इन्द्रके समान अपने तेजसे उद्दीप्त हो युद्धके लिये आगे बढ़ गये थे। अवन्तिदेशके राजकुमार विन्द और अनुविन्द भी भगदत्तके समान ही तेजस्वी थे। वे दोनों भाई हाथीकी पीठपर बैठकर केतुमानके पीछे-पीछे चल रहे थे
tejasā dīpyamānas tu vāraṇottamam āsthitaḥ | bhagadatto yayau rājā yathā vajradharas tathā ||
Sinabi ni Sañjaya: Nagliliwanag sa karangyaan ng pakikidigma, sumulong si Haring Bhagadatta sa labanan na nakasakay sa isang napakahusay na elepante, na wari’y si Indra na may hawak na vajra (kulog). Itinatampok ng taludtod ang nakapanghihilakbot na pagtatanghal ng kapangyarihang maharlika sa larangan—panlabas na tanda ng tiwala at lakas—habang inilalagay ang gayong ningning sa mas malawak at masalimuot na usaping moral ng digmaan sa Kurukṣetra.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how external brilliance—tejas, royal display, and formidable mounts—can project authority and inspire fear or confidence in war. Ethically, it reminds the reader that such splendor is a surface phenomenon within a conflict whose deeper stakes concern dharma and the consequences of violence.
Sañjaya describes King Bhagadatta advancing for battle, seated on an excellent elephant and shining with energy, likened to Indra bearing the thunderbolt. It is a battlefield tableau emphasizing Bhagadatta’s imposing presence among the warriors.