Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

भीष्मपतनविषये धृतराष्ट्रस्य प्रश्नाः | Dhṛtarāṣṭra’s Questions on Bhīṣma’s Fall

अयं स मामभिप्राप्तो वर्षपूगाभिचिन्तित: । पाण्डवानां ससैन्यानां कुरूणां च समागम:,“मैं वर्षोसे जिसके लिये चिन्तित था, वह यह सेनासहित कौरव-पाण्डवोंका महान्‌ संग्राम मेरे सामने उपस्थित हो गया है

ayaṃ sa mām abhiprāpto varṣa-pūgābhicintitaḥ | pāṇḍavānāṃ sa-sainyānāṃ kurūṇāṃ ca samāgamaḥ ||

Wika ni Sanjaya: “Ang pangyayaring matagal ko nang pinagninilayan sa loob ng maraming taon ay dumating na sa harap ko—ang itinadhanang pagtatagpo at sagupaan ng mga Pandava, kasama ang kanilang mga hukbo, at ng mga Kuru.”

अयम्this (one/thing)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःthat (same)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Accusative, Singular
अभिप्राप्तःarrived (has come near/has reached)
अभिप्राप्तः:
Karta
TypeVerb
Rootअभि-प्राप्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular, passive/resultative (arrived/attained)
वर्षपूगाभिचिन्तितःlong contemplated for a multitude of years
वर्षपूगाभिचिन्तितः:
Karta
TypeAdjective
Rootवर्षपूग-अभि-चिन्तित
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (PPP of अभि-चिन्त्)
पाण्डवानाम्of the Pāṇḍavas
पाण्डवानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Plural
ससैन्यानाम्together with (their) armies
ससैन्यानाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootस-सैन्य
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
कुरूणाम्of the Kurus
कुरूणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Genitive, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
समागमःmeeting; coming together (confrontation)
समागमः:
Karta
TypeNoun
Rootसमागम
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
P
Pandavas
K
Kurus (Kauravas)
A
armies (sainyāni)

Educational Q&A

The verse highlights the inevitability of consequences when long-standing hostility and unresolved dharma-disputes mature into open conflict; it frames the war as a long-foreseen culmination rather than a sudden accident.

Sanjaya reports to Dhritarashtra that the long-anticipated confrontation has now arrived: the Pandavas with their forces and the Kurus have come together for the great battle.