Shloka 40
Devanagari script
न च तच्छुश्रुवे कश्चित् तेषां संवदतां नृप । ऋते भीष्म महाबाहुं मां चापि मुनितेजसा,राजन! उस समय उपर्युक्त बातें कहनेवाले ऋषियोंका शब्द महाबाहु भीष्म तथा मुझको छोड़कर और कोई नहीं सुन सका। मुझे तो महर्षि व्यासके प्रभावसे ही वह बात सुनायी पड़ी
Transliteration
na ca tac chuśruve kaścit teṣāṁ saṁvadatāṁ nṛpa | ṛte bhīṣma-mahābāhuṁ māṁ cāpi munitejasā ||
Translation
Sinabi ni Sañjaya: “O Hari, walang sinuman ang nakarinig sa mga salita ng mga pantas habang sila’y nag-uusap—maliban kay Bhīṣma na makapangyarihan ang bisig at sa akin. Narinig ko lamang iyon dahil sa espirituwal na kapangyarihan ni Vyāsa.”
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तत्that (speech/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
शुश्रुवेheard
शुश्रुवे:
TypeVerb
Rootश्रु
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Singular, Parasmaipada
कश्चित्anyone, someone
कश्चित्:
Karta
TypePronoun
Rootकश्चित् (किम् + चित्)
FormMasculine, Nominative, Singular
तेषाम्of them
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
संवदताम्of (those) speaking/conversing
संवदताम्:
TypeVerb
Rootसम् + वद्
FormPresent active participle, Masculine, Genitive, Plural
नृपO king
नृप:
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Vocative, Singular
ऋतेexcept, without
ऋते:
TypeIndeclinable
Rootऋते
भीष्मम्Bhishma
भीष्मम्:
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
महाबाहुम्the mighty-armed (one)
महाबाहुम्:
TypeAdjective
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Accusative, Singular
माम्me
माम्:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
मुनितेजसाby the sage's power/splendor
मुनितेजसा:
Karana
TypeNoun
Rootमुनितेजस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
DhṛtarāṣṭraB
BhīṣmaV
VyāsaṚ
Ṛṣis (sages)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes