Shloka 32
तस्यैष मन्युप्रभवो धार्तराष्ट्रस्य दुर्मते: । तपोदग्धशरीरस्य कोपो दहति भारतीम्,“इस दुर्बुद्धि दुर्योधनका शरीर उन्हींकी तपस्यासे दग्धप्राय हो गया है और इसकी भारती सेनाको उन्हींकी क्रोधाग्नि जलाकर भस्म किये देती है
tasyaiṣa manyuprabhavo dhārtarāṣṭrasya durmateḥ | tapodagdhaśarīrasya kopo dahati bhāratīm ||
Sinabi ni Sañjaya: “Ito ang poot na isinilang ng hinanakit sa anak ni Dhṛtarāṣṭra na salat sa paghatol. Bagama’t ang kanyang katawan ay tila tinupok ng sarili niyang tapas, ang kanyang galit ang siyang nagsusunog sa hukbong Bhārata—nilalamon maging ang sarili niyang panig sa apoy ng pagnanasa.”
संजय उवाच
Educational Q&A
Unchecked anger and resentment, even when paired with outward discipline, becomes self-destructive leadership: it harms one’s own people first, turning power and effort into a consuming fire.
Sañjaya characterizes Duryodhana’s inner state on the battlefield: his wrath—rooted in manyu—drives events so violently that it metaphorically ‘burns’ the Bhārata host, implying ruin brought upon his own side by his temper and poor judgment.