Shloka 31
Yuga-Lakṣaṇa and Varṣa-Pramāṇa Inquiry (युगलक्षण–वर्षप्रमाण–प्रश्न)
प्रजास्तत्र विवर्धन्ते वर्षास्विव समुद्रगा: । नद्यः पुण्यजलास्तत्र गड़ा च बहुधा गता,जैसे वर्षा-ऋतुमें समुद्रगामिनी नदियाँ बढ़ जाती हैं, उसी प्रकार वहाँकी समस्त प्रजा सदा वृद्धिको प्राप्त होती रहती है। उस द्वीपमें अनेक पवित्र जलवाली नदियाँ बहती हैं। वहाँ गंगा भी अनेक धाराओंमें विभक्त देखी जाती हैं
prajās tatra vivardhante varṣāsv iva samudragāḥ | nadyaḥ puṇyajalās tatra gaṅgā ca bahudhā gatā ||
Wika ni Sañjaya: “Doon, ang mga tao ay patuloy na umuunlad at dumarami, gaya ng mga ilog na dumadaloy sa dagat na lumolobo sa panahon ng tag-ulan. Sa pulong iyon ay umaagos ang maraming ilog na may banal na tubig, at maging ang Gaṅgā ay nakikitang nahahati sa maraming sanga.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses sacred-river imagery to convey an ethical ideal of a well-ordered realm: when conditions are auspicious and dharmic, the people naturally flourish, and the land is marked by purity and life-giving waters.
Sañjaya continues a descriptive passage about a blessed region (an ‘island’/dvīpa), emphasizing its abundance: the populace thrives, many holy rivers flow there, and the Gaṅgā itself appears in multiple channels.