Shloka 51
Adhyāya 104 — Śikhaṇḍin-puraskāraḥ (Śikhaṇḍin as Vanguard) and Bhīṣma’s Counter-Advance
पुनश्चैनं शरैघोरिश्छादयामास भारत । निदाघान्ते महाराज यथा मेघो दिवाकरम्
sañjaya uvāca |
punaścainaṃ śaraiḥ ghoraḥ chādayāmāsa bhārata |
nidāghānte mahārāja yathā megho divākaram ||
Sinabi ni Sañjaya: O Bhārata, muli siyang tinabingan ng mabangis na mandirigma ng nakapanghihilakbot na mga palaso—gaya ng ulap na sa dulo ng tag-init ay tumatakip sa araw, O Hari. Ipinahihiwatig ng larawang ito na sa digmaan, ang rumaragasang lakas ay maaaring pansamantalang magpalabo kahit sa presensya ng isang magiting, at subukin ang tatag at loob sa gitna ng kaguluhan.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights endurance under overwhelming pressure: in righteous warfare (kṣatriya-dharma), a warrior may be ‘eclipsed’ by adversity, yet the ethical demand is steadiness and continued resolve rather than collapse or panic.
Sañjaya reports that a fierce fighter again showers Sātyaki with terrible arrows, enveloping him—likened to a cloud covering the sun at the end of summer—signaling an intense phase of the battle where one combatant temporarily dominates.