Shloka 163
Adhyāya 104 — Śikhaṇḍin-puraskāraḥ (Śikhaṇḍin as Vanguard) and Bhīṣma’s Counter-Advance
Devanagari script
पुष्पितै: किंशुकै राजन् संस्तीर्ण इव पर्वत: । वे बाण राक्षसके शरीरको विदीर्ण करके उसके मर्मस्थानोंमें धँस गये। राजन्! उन बाणोंसे सम्पूर्ण अंगोंके क्षत-विक्षत हो जानेपर राक्षसराज अलम्बुष खिले हुए पलाशके वृक्षोंसे आच्छादित पर्वतकी भाँति सुशोभित होने लगा
Translation
Sinabi ni Sañjaya: O Hari, ang mga palaso ay bumaon sa katawan ng rākṣasa, nilaslas ito at tumimo sa mga marma—ang mahahalagang puntong-buhay. O Hari, nang mapinsala at magkapira-piraso sa sugat ang buong katawan ng haring rākṣasa na si Alambuṣa, siya’y nagmistulang isang bundok na natatabingan ng namumulaklak na mga punong palāśa (kiṃśuka).
Word by Word
पुष्पितैःwith blossoming
पुष्पितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootपुष्पित (पुष्प + क्त)
FormMasculine, Instrumental, Plural
किंशुकैःwith kimśuka (palāśa) trees
किंशुकैः:
Karana
TypeNoun
Rootकिंशुक
FormMasculine, Instrumental, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
संस्तीर्णःstrewn/covered
संस्तीर्णः:
TypeVerb
Rootसं-स्तॄ (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
पर्वतःa mountain
पर्वतः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes