Shloka 11
Adhyāya 104 — Śikhaṇḍin-puraskāraḥ (Śikhaṇḍin as Vanguard) and Bhīṣma’s Counter-Advance
रथाभ्यां रथिनौ श्रेष्ठी यथा वै देवदानवौ । फिर तो वे मनुष्य तथा राक्षस दोनों वीर तुरंत ही युद्धस्थलमें एक-दूसरेसे भिड़ गये। दोनों ही रथियोंमें श्रेष्ठ थे, अतः देवता और दानवकी भाँति रथोंद्वारा एक-दूसरेका सामना करने लगे ।। १० है ।। मायावी राक्षसश्रेष्ठो दिव्यास्त्रश्नैव फाल्गुनि:,राक्षसश्रेष्ठ अलम्बुष मायावी था और अर्जुनकुमार अभिमन्युको दिव्यास्त्रोंका ज्ञान था
sañjaya uvāca | rathābhyāṃ rathinau śreṣṭhī yathā vai devadānavau | māyāvī rākṣasaśreṣṭho divyāstrajñaiś ca phālguniḥ ||
Sinabi ni Sañjaya: Pagkaraan, ang dalawang pangunahing mandirigmang nakasakay sa karwahe ay nagsalubong sa kani-kanilang mga karwahe, na wari’y isang diyos at isang asura sa paglalaban. Si Alambusha, ang pinakamagaling sa mga rākṣasa, ay bihasa sa māyā at panlilinlang; at si Abhimanyu, anak ni Phalguni (Arjuna), ay sanay sa kaalaman at paggamit ng mga sandatang makalangit. Kaya’t ang isa’y umasa sa daya, ang isa’y umasa sa disiplinadong sining ng digmaan, at sila’y nagharap sa labanan.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts two kinds of power in war: māyā (deceptive illusion) and divyāstra-jñāna (disciplined, sanctioned martial knowledge). Ethically, it highlights that prowess is not merely force but also the manner of fighting—skill aligned with rightful training and duty is set against trickery and delusion.
Sanjaya describes a chariot-to-chariot engagement: the Rakshasa Alambusha, famed for illusion, confronts Abhimanyu, Arjuna’s son, who is trained in celestial weapons. They meet like a deva and a dānava in direct combat, signaling an intense duel between two elite warriors.