Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

सैन्यसंनिवेशः (Sainyasaṃniveśaḥ) — Deployment, Omens, and Yuddha-Dharma Conventions

वाचा युद्धप्रवृत्तानां वाचैव प्रतियोधनम्‌ । निष्क्रान्ता: पृतनामध्यान्न हन्तव्या: कदाचन,जो वाग्युद्धमें प्रवृत्त हों उनके साथ वाणीद्वारा ही युद्ध किया जाय। जो सेनासे बाहर निकल गये हों उनका वध कदापि न किया जाय। भारत! रथीको रथीसे ही युद्ध करना चाहिये, इसी प्रकार हाथीसवारके साथ हाथीसवार, घुड़सवारके साथ घुड़सवार तथा पैदलके साथ पैदल ही युद्ध करे

vāca yuddhapravṛttānāṁ vācāiva pratiyodhanam | niṣkrāntāḥ pṛtanāmadhyān na hantavyāḥ kadācana ||

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: “Yaong nakikidigma lamang sa salita ay sa salita rin dapat sagutin. At yaong lumabas na mula sa gitna ng hukbo ay hindi kailanman dapat patayin.” Itinatakda ng taludtod ang asal sa larangan ng digmaan sa pamamagitan ng pagpipigil at kagandahang-asal: ang pagtatalong-bibig ay hindi dapat tumbasan ng sandata, at ang mandirigmang lumayo na sa siksikang labanan ay dapat patawarin.

वाचाby speech/with words
वाचा:
Karana
TypeNoun
Rootवाच् (स्त्री)
FormFeminine, Instrumental, Singular
युद्धप्रवृत्तानाम्of those engaged in battle
युद्धप्रवृत्तानाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootयुद्धप्रवृत्त (कृदन्त; प्र+वृत्)
FormMasculine, Genitive, Plural
वाचाby speech
वाचा:
Karana
TypeNoun
Rootवाच् (स्त्री)
FormFeminine, Instrumental, Singular
एवonly/indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
प्रतियोधनम्counter-fighting/retaliation (proper opposition)
प्रतियोधनम्:
Karta
TypeNoun
Rootप्रतियोधन (प्रति+योधन)
FormNeuter, Nominative, Singular
निष्क्रान्ताःhaving gone out/withdrawn
निष्क्रान्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिष्क्रान्त (कृदन्त; नि: + क्रम्)
FormMasculine, Nominative, Plural
पृतनामध्यात्from the midst of the army
पृतनामध्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootपृतना + मध्य
FormMasculine, Ablative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
हन्तव्याःto be killed/should be killed
हन्तव्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootहन्तव्य (कृदन्त; हन् + तव्य)
FormMasculine, Nominative, Plural
कदाचनever/at any time
कदाचन:
TypeIndeclinable
Rootकदाचन

वैशग्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
P
pṛtanā (army)