Shloka 14
सैन्यसंनिवेशः (Sainyasaṃniveśaḥ) — Deployment, Omens, and Yuddha-Dharma Conventions
Devanagari script
पाण्डुरेणातपत्रेण प्रियमाणेन मूर्थनि । मध्ये नागसहस्रस्य भ्रातृभि: परिवारित:,उसके मस्तकपर श्वेत छत्र तना हुआ था। वह एक हजार हाथियोंके बीचमें अपने भाइयोंसे घिरा हुआ शोभा पाता था
Transliteration
pāṇḍureṇātapatreṇa priyamāṇena mūrdhani | madhye nāgasahasrasya bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ ||
Translation
Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: May puting payong-maharlika na nakataas sa ibabaw ng kanyang ulo, siya’y nagningning sa karangyaan—napalilibutan ng kanyang mga kapatid at nakapuwesto sa gitna ng isang libong elepante. Ipinahihiwatig ng larawang ito ang dangal ng pamumuno at ang maayos na lakas ng isang dakilang hukbo bago sumiklab ang tunggalian.
Word by Word
पाण्डुरेणwith/by a white (pale) one
पाण्डुरेण:
Karana
TypeAdjective
Rootपाण्डुर
FormNeuter, Instrumental, Singular
आतपत्रेणwith an umbrella/parasol
आतपत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootआतपत्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
प्रियमाणेनbeing delighted/pleasing
प्रियमाणेन:
Karana
TypeAdjective
Rootप्री (धातु)
FormMasculine, Instrumental, Singular, शानच् (present passive participle/atmanepada participle sense: 'being pleased/being delighted')
मूर्धनिon (his) head
मूर्धनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमूर्धन्
FormMasculine, Locative, Singular
मध्येin the midst
मध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमध्य
FormNeuter, Locative, Singular
नागसहस्रस्यof a thousand elephants
नागसहस्रस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनागसहस्र
FormNeuter, Genitive, Singular
भ्रातृभिःby/with (his) brothers
भ्रातृभिः:
Karana
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Instrumental, Plural
परिवारितःsurrounded/encircled
परिवारितः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि + वृत् (धातु)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
Speaker
वैशग्पायन उवाच
Characters & Entities
Ā
ātapatra (white royal parasol)N
nāga (elephants)B
bhrātṛ (brothers)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes