Shloka 1
राजपूजाविधानम् / Royal Reception Protocols during Āśvamedha Preparations
अपना बछ। अंक अष्टाशीतितमो<् ध्याय: उलूपी और चित्राड़दाके सहित बभ्रुवाहनका रत्न-आभूषण आदिसे सत्कार तथा अभ्रमेध-यज्ञका आरम्भ वैशम्पायन उवाच स प्रविश्य महाबाहु: पाण्डवानां निवेशनम् | पितामहीमभ्यवन्दत् साम्ना परमवल्गुना
Vaiśampāyana uvāca | sa praviśya mahābāhuḥ pāṇḍavānāṁ niveśanam | pitāmahīm abhyavandat sāmnā paramavalguna ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Pumasok ang makapangyarihang mandirigmang iyon sa tahanan ng mga Pāṇḍava at, sa pananalitang ubod-tamis at banayad, ay nagbigay-galang nang may paggalang sa kanyang lola. Ipinakikita ng tagpong ito ang pagpapanumbalik ng kaayusan matapos ang digmaan sa pamamagitan ng kagandahang-asal, paggalang sa matatanda, at pamumuhay ayon sa dharma sa loob ng angkan.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic refinement: entering another’s home with propriety and honoring elders with respectful, gentle speech—an ethical ideal for restoring harmony after conflict.
A heroic figure arrives at the Pāṇḍavas’ dwelling and formally pays homage to the family’s grandmother, signaling respectful reception and orderly social conduct in the Ashvamedha-period narrative.