Shloka 42
शकुनेः पुत्रेण सह आश्वमेधाश्वविषयः संघर्षः — Arjuna’s restrained engagement with Śakuni’s son during the horse-escort
पर्यवेषन् द्विजातींस्तानू शतशो5थ सहस्रश: । विविधान्यन्नपानानि पुरुषा येडनुयायिन: । ते वै नृपोपभोज्यानि ब्राह्मुणानां ददुश्च॒ ह
paryaveṣan dvijātīṁs tān śataśo ’tha sahasraśaḥ | vividhāny annapānāni puruṣā ye ’nuyāyinaḥ | te vai nṛpopabhogyāni brāhmaṇānāṁ daduś ca ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang mga brāhmaṇa na “dalawang ulit na isinilang” ay pinagsilbihan—daan-daan at libu-libo. Ang mga tagapaglingkod at tagasunod ng hari ay naghandog sa kanila ng sari-saring pagkain at inumin, mga handog na karapat-dapat sa kasiyahang panghari. Ipinakikita ng tanawing ito ang tungkulin ng pinuno: parangalan ang mga brāhmaṇa sa pamamagitan ng masaganang pagtanggap at maayos na pamamahagi, upang ang hayag na pagkakawanggawa ay maging pagsasabuhay ng dharma at hindi lamang pagpapakitang-tao.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights rājadharma expressed through dāna and atithi-satkāra: a righteous ruler (and his household/retinue) should honor Brahmins and guests with abundant, orderly hospitality, offering even royal-quality provisions as a public act of dharma.
Large numbers of Brahmins are being served and given varied food and drink by the king’s attendants and followers, who distribute royal-grade provisions as part of a major ceremonial setting in the Ashvamedhika Parva.