Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

Ulūpī–Citravāhinī Saṃvāda: Dhanaṃjaya-patana and Prāya-threat

व्यायम्य संयुगे राजा दृष्टवा च पितरं हतम्‌,राजा बश्रुवाहन युद्धस्थलमें बड़ा परिश्रम करके लड़ा था। वह भी अर्जुनके बाणसमूहोंद्वारा पहलेसे ही बहुत घायल हो चुका था। अत: पिताको मारा गया देख वह भी युद्धके मुहानेपर अचेत होकर गिर पड़ा और पृथ्वीका आलिंगन करने लगा

Vaiśampāyana uvāca — vyāyamya saṃyuge rājā dṛṣṭvā ca pitaraṃ hatam | rājā babhruvāhanaḥ yuddhasthale mahān vyāyāmaṃ kṛtvā alabhata | sa cārjunabāṇasaṃghātaiḥ pūrvam eva bahuviddhaḥ āsīt | ataḥ pitaraṃ hataṃ dṛṣṭvā sa api yuddhamukhe mūrcchitaḥ papāta, pṛthivīm āliṅgituṃ pravavṛte ||

Sinabi ni Vaiśampāyana: Matapos magpakaubos sa labanan at makita ang kanyang ama na napatay, si Haring Babhruvāhana—na nakipaglaban sa larangan nang buong pagsisikap at dati nang malubhang nasugatan sa mga ulang-palaso ni Arjuna—ay gumuho sa mismong gilid ng sagupaan. Dinaig ng pagkabigla at pagkapagod, nawalan siya ng malay, bumagsak, at niyakap ang lupa.

व्यायम्यhaving exerted himself / after striving
व्यायम्य:
TypeVerb
Rootव्यायम् (धातु: यम् उपसर्ग-वि+आ)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
संयुगेin battle
संयुगे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंयुग
FormNeuter, Locative, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
and
:
TypeIndeclinable
Root
पितरम्his father
पितरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Accusative, Singular
हतम्slain
हतम्:
TypeAdjective
Rootहन्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Babhruvāhana
A
Arjuna
F
father of Babhruvāhana (Arjuna, in context)
B
battlefield