Shloka 8

Traigarta Attempt to Seize the Aśvamedha Horse; Arjuna’s Restraint and Tactical Victory

Devanagari script

विक्षिपन्‌ गाण्डिवं राजन्‌ बद्धगोधाडगुलित्रवान्‌ । तमश्वं पृथिवीपाल मुदा युक्त: ससार च,पृथिवीपाल! राजन! अर्जुनने अपने हाथोंमें गोधाके चमड़ेके बने दस्ताने पहन रखे थे। वे गाण्डीव धनुषकी टंकार करते हुए बड़ी प्रसन्नताके साथ अश्वके पीछे-पीछे जा रहे थे

Transliteration

vaishampāyana uvāca | vikṣipan gāṇḍīvaṁ rājan baddha-godhā-ḍagulitravān | tam aśvaṁ pṛthivīpāla mudā yuktaḥ sasāra ca ||

Translation

Wika ni Vaiśaṃpāyana: O hari, suot ni Arjuna ang mga panangga sa bisig na tinalian ng balat ng butiking godhā, at pinatunog niya ang tali ng Gāṇḍīva. Masayang nakatuon sa kaniyang tungkulin, ang tagapangalaga ng lupain ay sumunod sa kabayong panghandog.

Word by Word

• विक्षिपन्: twanging/brandishing (lit. causing to vibrate)
• विक्षिपन्: Karta
• Type: Verb
• Root: विक्षिप् (वि+क्षिप्)
• Form: शतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular

• गाण्डिवम्: the Gāṇḍīva (bow)
• गाण्डिवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: गाण्डिव
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• राजन्: O king
• राजन्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• बद्ध: having fastened/wearing (bound on)
• बद्ध: Karta
• Type: Adjective
• Root: बद्ध (√बन्ध्)
• Form: क्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular

• गोधा: of an iguana (lizard)
• गोधा: Karana
• Type: Noun
• Root: गोधा
• Form: Feminine, Genitive, Singular

• अड्गुलित्रवान्: wearing a finger-guard/glove
• अड्गुलित्रवान्: Karta
• Type: Adjective
• Root: अङ्गुलित्रवत् (अङ्गुलित्र + वत्)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तम्: that
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अश्वम्: horse
• अश्वम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अश्व
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• पृथिवीपाल: O protector of the earth (king)
• पृथिवीपाल: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: पृथिवीपाल (पृथिवी + पाल)
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• मुदा: with joy
• मुदा: Karana
• Type: Noun
• Root: मुद्
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• युक्तः: engaged/intent; joined (with joy)
• युक्तः: Karta
• Type: Adjective
• Root: युक्त (√युज्)
• Form: क्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular

• ससार: went/ran forth
• ससार: Karta
• Type: Verb
• Root: सृ (√सृ)
• Form: Perfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada

• च: and
• च: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: च

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Arjuna
• Gāṇḍīva
• Aśvamedha horse