Shloka 10
Adhyāya 51: Kṛṣṇa’s Leave-Taking and Departure for Dvārakā (द्वारकागमनानुमति)
लोके5स्मिन् यानि सत्त्वानि त्रसानि स्थावराणि च । तान्येवाग्रे प्रलीयन्ते पश्चाद् भूतकृता गुणा: । गुणेभ्य: पञचभूतानि एष भूतसमुच्छूय:
vāyudeva uvāca | loke 'smin yāni sattvāni trasāni sthāvarāṇi ca | tānyevāgre pralīyante paścād bhūtakṛtā guṇāḥ | guṇebhyaḥ pañcabhūtāni eṣa bhūtasamucchayaḥ ||
Wika ni Vāyu-deva: “Sa mundong ito, ang lahat ng nilalang—gumagalaw man o di-gumagalaw—ang unang nalulusaw pabalik sa Prakṛti. Pagkaraan nila, nalulusaw ang mga bunga na nilikha ng limang elemento; at matapos ang mga anyong-bunga (ang mga nahahayag na katangian), nalulusaw rin ang limang dakilang elemento mismo. Sa gayon, ang buong kalipunan ng mga elemento ay nagbabalik sa Prakṛti.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
All manifested life and matter are impermanent and ultimately return to their source (Prakṛti). The verse outlines a graded dissolution: beings dissolve first, then the element-produced effects/qualities, and finally the five great elements themselves—encouraging detachment from transient forms.
Vāyudeva is instructing the listener on the metaphysical process of dissolution (pralaya), explaining how the visible world—living beings and elemental structures—withdraws step by step back into primordial nature.