Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
तत्रैकगुणमाकाशं शब्द इत्येव च स्मृत: । आकाशका शब्दमात्र एक ही गुण माना गया है। उस शब्दके बहुत-से गुण हैं। उनका विस्तारके साथ वर्णन करता हूँ ।। ५१ है ।। तस्य शब्दस्य वक्ष्यामि विस्तरेण बहून् गुणान्
tatraikaguṇam ākāśaṃ śabda ity eva ca smṛtaḥ | tasya śabdasya vakṣyāmi vistareṇa bahūn guṇān ||
Wika ni Vāyu-deva: “Sa ganitong diwa, ang kalawakan (ākāśa) ay inaalala na may iisang katangian—ang tunog (śabda) lamang. Ngayon ay ilalarawan ko nang masinsinan ang maraming anyo at katangian ng tunog na iyon.”
वायुदेव उवाच
The verse states a classical doctrine of the subtle elements: ākāśa (space/ether) is characterized by a single primary quality—śabda (sound). It frames an upcoming detailed exposition on the nature and properties of sound.
Vāyu-deva is speaking in an instructional mode, shifting from a brief definition (ākāśa has sound as its sole quality) to a promised, expanded explanation of śabda’s various properties.