Shloka 27
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
नावा चापि यथा प्राज्ञो विभागज्ञः स्वरित्रया । अश्रान्त: सलिले गच्छेच्छीघ्रं संतरते हृदम्
nāvā cāpi yathā prājño vibhāgajñaḥ svaritrayā | aśrāntaḥ salile gacchec chīghraṃ saṃtarate hṛdam ||
Wika ni Vāyu: “Gaya ng isang marunong—sanay kumilala sa mga daluyan at liko ng daanang-tubig—na naglalakbay sa ibabaw ng tubig nang hindi napapagod sakay ng bangkang may mahusay na mga sagwan at mabilis na natawid ang lawak, gayon din ang taong may malinaw na pag-unawa: nalalampasan niya ang karagatan ng pag-iral sa sanlibutan. At pagdating sa kabilang pampang, iniiwan niya ang pagkakapit kahit sa mismong paraang naghatid sa kanya.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches non-attachment to instruments and supports once their purpose is fulfilled: as a traveler abandons possessiveness toward the boat after crossing, a wise person relinquishes clinging to prior aids and accomplishments after transcending worldly bondage.
Vāyudeva is instructing through an analogy: a skilled, intelligent traveler crosses a vast water expanse swiftly using a well-oared boat; likewise, one crosses the ‘ocean’ of worldly life by appropriate means and then lets go of attachment to those means upon reaching the goal.