Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

कālacakra-वर्णनम् तथा āśrama-धarma-निरूपणम्

The Wheel of Time and the Norms of the Āśramas

देवतातिथिशिष्टाशी निरतो वेदकर्मसु । इज्याप्रदानयुक्तश्चन यथाशक्ति यथासुखम्‌

devatātithiśiṣṭāśī nirato vedakarmasu | ijyāpradānayuktaś ca yathāśakti yathāsukham ||

Wika ni Vāyu: “Ang maybahay ay dapat kumain lamang ng natira matapos munang pakainin ang mga diyos (sa pamamagitan ng handog) at ang panauhin. Dapat siyang manatiling masigasig sa mga tungkuling itinatakda ng Veda, at ayon sa kanyang kakayahan, nang may payapang loob, magsagawa ng pagsamba at paghahandog at magbigay ng kawanggawa.”

देवतthe deities (as recipients)
देवत:
Karma
TypeNoun
Rootदेवत् (देवता-शब्दस्य प्रातिपदिकम्)
FormFeminine, Accusative, Plural
अतिथिguests
अतिथि:
Karma
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिकम्)
FormMasculine, Accusative, Plural
शिष्टleft over, remaining
शिष्ट:
Karma
TypeAdjective
Rootशिष्ट (√शास् → शिष्ट, क्त-प्रत्ययान्त)
FormNeuter, Accusative, Singular
आशीone who eats (i.e., he should eat)
आशी:
Karta
TypeNoun
Rootआशिन् (√अश् + इन्; ‘eater’)
FormMasculine, Nominative, Singular
निरतःengaged, devoted
निरतः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिरत (√रम् + क्त; ‘engaged’)
FormMasculine, Nominative, Singular
वेदकर्मसुin Vedic rites/acts
वेदकर्मसु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवेदकर्मन् (वेद + कर्मन्)
FormNeuter, Locative, Plural
इज्याwith sacrifice/worship
इज्या:
Karana
TypeNoun
Rootइज्या (√यज्; ‘worship/sacrifice’)
FormFeminine, Instrumental, Singular
प्रदानwith giving (donation)
प्रदान:
Karana
TypeNoun
Rootप्रदान (√दा + ल्युट्; ‘giving’)
FormNeuter, Instrumental, Singular
युक्तःendowed/engaged (with)
युक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootयुक्त (√युज् + क्त; ‘endowed/engaged’)
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
यथाaccording as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
शक्तिability, capacity
शक्ति:
Karma
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिकम्)
FormFeminine, Accusative, Singular
यथाas, in the manner that
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
सुखम्comfort, ease (happily)
सुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिकम्)
FormNeuter, Accusative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)
D
devatā (gods)
A
atithi (guest)
G
gṛhastha (householder, implied)

Educational Q&A

The verse teaches the ethical discipline of the householder: prioritize offerings and hospitality (gods and guests) before personal consumption, remain steady in Vedic obligations, and practice worship and charity within one’s means and with a peaceful, contented attitude.

Vāyu (the Wind-god) is instructing on proper conduct, specifically outlining the daily dharma of a gṛhastha—how one should eat, perform Vedic rites, and balance sacrifice and giving according to capacity.