Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
उद्धिज्जानि च तान्याहुर्भूतानि द्विजसत्तमा: । द्विजवरो! जो पृथ्वीको फोड़कर समयपर उत्पन्न होते हैं, उन प्राणियोंको उद्धिज्ज कहते हैं
udbhijjāni ca tāny āhur bhūtāni dvijasattamāḥ |
Wika ni Vāyu-deva: “O pinakamainam sa mga dwija, ipinahahayag ng mga rishi na ang mga nilalang na sa takdang panahon ay bumibiyak sa lupa at sumisibol palabas ay tinatawag na ‘udbhijja’ (isinilang sa pagsibol).”
वायुदेव उवाच
The verse teaches a traditional dharmic-cosmological classification of life: some beings are ‘udbhijja’, defined as those that emerge by splitting the earth at the appropriate season—highlighting an ordered, time-bound natural law (ṛta) recognized by sages.
Vāyu-deva is instructing a twice-born interlocutor in a didactic passage, explaining the category ‘udbhijja’ among types of living beings, using the sages’ authoritative definition.