Shloka 13
Adhyāya 40: Brahmā on Mahān (The Great Principle) and the All-Pervading Puruṣa
एवं हि यो वेद गुहाशयं प्रभु परं पुराणं पुरुष विश्वरूपम् । हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं स बुद्धिमान बुद्धिमतीत्य तिषछठति
evaṁ hi yo veda guhāśayaṁ prabhuṁ paraṁ purāṇaṁ puruṣaṁ viśvarūpam | hiraṇmayaṁ buddhimatāṁ parāṁ gatiṁ sa buddhimān buddhim atītya tiṣṭhati ||
Wika ni Vāyu: Ang sinumang tunay na nakakakilala sa Kataas-taasang Panginoon na nananahan sa lihim na “yungib” ng puso—ang lampas sa lahat, ang sinauna, ang Kosmikong Purusha na may anyong pangsansinukob—nagniningning na tila ginto (hiraṇmaya) at sukdulang hantungan ng mga pantas, siya’y nagiging tunay na marunong at naninindigan sa ibayo ng hangganan ng karaniwang talino. Itinatanghal ng aral na ito ang panloob na pagkamulat higit sa pangangatwirang tuyo: sa pagkilala sa kusang nagpapakitang, ganap-sa-sarili na Panginoon sa loob, nalalampasan ang hanggahan ng pagtutuos ng isip at nararating ang pinakamataas na kabutihan.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Real wisdom is not mere intellectual skill but direct recognition of the Supreme Lord as the inner indweller (guhāśaya). Knowing Him as the ancient Cosmic Person of universal form, the seeker transcends the limits of discursive intellect and becomes established in the highest state.
Vāyu is instructing the listener about the nature of the Supreme: self-manifest, radiant, and the ultimate goal of the wise. The verse functions as a doctrinal affirmation within the Ashvamedhika Parva’s broader post-war spiritual and ethical instruction, emphasizing inner realization and liberation.