Adhyāya 39 — त्रिगुणविवेकः (Discrimination of the Three Guṇas) and Avyakta-Doctrine
एवं ज्योतिष्षु सर्वेषु निवर्तन्ते गुणास्त्रय: । पर्यायेण च वर्तन्ते तत्र तत्र तथा तथा,इस प्रकार सभी ज्योतियोंमें तीनों गुण क्रमश: वहाँ-वहाँ उस-उस प्रकारसे प्रकट होते और विलीन होते रहते हैं
evaṁ jyotiṣṣu sarveṣu nivartante guṇās trayaḥ | paryāyeṇa ca vartante tatra tatra tathā tathā ||
Kaya nito, sa lahat ng nagliliwanag na katawan, ang tatlong guṇa ay paulit-ulit na lumulubog at muling lumilitaw—nagpapalitan ng pagkakataon at nagpapakita sa bawat dako ayon sa sariling anyo roon. Ang aral: kahit ang wari’y matatag at maningning ay pinamamahalaan ng paikot na pagbabago ng kalikasan; kaya dapat kilalanin ang galaw ng mga katangian, at huwag ipagkamaling ito’y isang sarili na di nagbabago.
वायुदेव उवाच
All phenomena—even luminous or exalted ones—are subject to the alternating dominance of sattva, rajas, and tamas. Recognizing this cyclical play helps one cultivate discernment and avoid identifying the self with changing states.
Vāyudeva is explaining a cosmological-psychological principle: across all ‘lights’ (luminous bodies or radiant manifestations), the three guṇas repeatedly manifest and withdraw in turn, differing according to context and locus.