Shloka 7
तमोगुण-निरूपण
Analysis of Tamas and its Marks
नियम्यते तमो यत्र रजत्तत्र प्रवर्तते । नियम्यते रजो यत्र सत्त्वं तत्र प्रवर्तते,जहाँ तमोगुणको रोका जाता है, वहाँ रजोगुण बढ़ता है और जहाँ रजोगुणको दबाया जाता है, वहाँ सत्त्वगुणकी वृद्धि होती है
niyamyate tamo yatra rajas tatra pravartate | niyamyate rajo yatra sattvaṃ tatra pravartate ||
Wika ni Vāyu: Kapag napipigil ang dilim ng katamaran at pagkamanhid (tamas), nagsisimulang kumilos ang lakas ng pagkilos (rajas). At kapag napipigil ang di-mapakaling pagkilos (rajas), lumilitaw ang linaw at pagkapantay (sattva). Itinuturo nito ang paghubog ng sarili sa kabutihang-asal: ang pag-unlad ay nagmumula sa sinasadyang pagpipigil sa mabababang hilig upang sumibol ang mas mataas na katangian ng isip.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
By regulating a lower guṇa, a higher one becomes prominent: restraining tamas allows rajas to function, and restraining rajas allows sattva to manifest. Ethical refinement is presented as a stepwise discipline of control and redirection.
Vāyudeva is instructing the listener about the dynamics of the three guṇas—how mental qualities shift when one is checked—framing a practical guideline for inner governance and moral improvement.