नारद-देवमत-संवादः
Nārada–Devamata Dialogue on Prāṇa, Apāna, and Udāna
नारद उवाच येनायं सृज्यते जन्तुस्ततो<न्यः पूर्वमेति तम् । प्राणद्वन्द्धं हि विज्ञेयं तिर्यगूर्धष्वमधश्च यत्
nārada uvāca | yenāyaṃ sṛjyate jantus tato 'nyaḥ pūrvam eti tam | prāṇadvandvaṃ hi vijñeyaṃ tiryag ūrdhvaṃ adhaś ca yat ||
Sinabi ni Nārada: “Ang sa pamamagitan nito nalilikha ang nilalang na may buhay—bago pa ang sanhi na iyon, may isa pang hiwalay na simulain na nauna nang umiiral bilang paunang kalagayan. Alamin na iyon ang ‘pagkapares ng mga hininga ng buhay’ (ang prāṇa sa anyong dalawahan), na lumalaganap sa mga daigdig sa itaas, sa gitna, at sa ibaba.”
नारद उवाच
Creation is not explained only by a single immediate cause; Nārada points to a prior, pervasive condition—prāṇadvandva, the dual functioning of vital forces—present throughout all levels of existence (higher, middle, and lower realms).
Nārada is instructing a sage (muni) in a doctrinal discussion on origins: he identifies an underlying principle that precedes and supports the arising of embodied beings, framing it in terms of prāṇa operating in a dual mode across the cosmos.