Abhaya-Itihāsa: Karma, Indriyas, and the Non-sensory Brahman
Brāhmaṇī–Brāhmaṇa Saṃvāda
हविर्भूता गुणा: सर्वे प्रविशन्त्यग्निजं गुणम् | अन्तर्वासमुषित्वा च जायन्ते स्वासु योनिषु
havirbhūtā guṇāḥ sarve praviśanty agnijaṃ guṇam | antarvāsaṃ uṣitvā ca jāyante svāsu yoniṣu ||
Wika ni Vāyu-deva: “Ang lahat ng katangian (guṇa) ay nagiging wari’y mga handog. Sa pagpasok nila sa katangiang ‘isinilang ng apoy’—ang gawang-isip na umuusbong mula sa panloob na apoy ng pag-unawa—naninirahan sila sa loob bilang mga nakatagong bakas (saṃskāra). Pagkaraang manahan doon, muli silang isinisilang sa kani-kanilang yoni (pinagmulan), ayon sa sarili nilang likas na anyo.”
वायुदेव उवाच
The verse teaches that tendencies (guṇas) do not vanish; they are ‘offered’ into an inner transformative fire, remain as latent impressions (saṃskāras) in the inner instrument, and later manifest as rebirth in corresponding forms—highlighting moral causality and continuity of character across lives.
Vāyu-deva is explaining a subtle doctrine: how qualities and dispositions enter an inner, fire-like cognitive principle, persist invisibly within, and then re-emerge as embodied birth in appropriate wombs, aligning the listener’s understanding of action, disposition, and consequence.