Shloka 12
Kāma–Mamatā–Upadeśa
Discourse on Desire, Possessiveness, and Ritual Duty
इस प्रकार श्रीमह्याभारत आश्वमेधिकपर्वके अन्तर्गत अश्वमेधपर्वमें श्रीकृष्ण और युधिषछिरका संवादविषयक बारहवाँ अध्याय पूरा हुआ,अत्र गाथा: कामगीता: कीर्तयन्ति पुराविद: । शृणु संकीर्त्यमानास्ता अखिलेन युधिष्छिर । नाहं शक््यो<नुपायेन हन्तुं भूतेन केनचित् युधिष्ठिर! इस विषयमें प्राचीन बातोंके जानकार विद्वान् एक पुरातन गाथाका वर्णन किया करते हैं, जो कामगीता कहलाती है। उसे मैं आपको सुनाता हूँ, सुनिये। कामका कहना है कि कोई भी प्राणी वास्तविक उपाय (निर्ममता और योगाभ्यास)-का आश्रय लिये बिना मेरा नाश नहीं कर सकता है
atra gāthāḥ kāmagītāḥ kīrtayanti purāvidaḥ | śṛṇu saṅkīrtyamānās tā akhilena yudhiṣṭhira | nāhaṃ śakyo'nupāyena hantuṃ bhūtena kenacit ||
Wika ni Vāyu: “Tungkol dito, ang mga pantas na nakaaalam ng sinaunang kaugalian ay bumibigkas ng matatandang taludtod na tinatawag na ‘Mga Awit ni Kāma.’ Makinig ka, Yudhiṣṭhira, habang inuusal ko ang mga ito nang buo: ‘Kung wala ang tunay na paraan, walang nilalang ang makapupuksa sa akin.’” Dito, ipinahahayag ni Kāma (pagnanasa) na hindi siya mapagwawagi sa pamamagitan ng lakas o karaniwang pagsisikap; tanging isang disiplinadong pamamaraan—may panloob na pagkalagot sa pagkakapit at pagsasanay sa yoga—ang makapagdudulot ng ganap na pagpipigil sa kanya.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Desire (Kāma) is not conquered by brute suppression or ordinary effort; it yields only to a ‘proper method’—disciplined inner practice, especially detachment and yogic restraint—so that the mind no longer feeds it.
Vāyu addresses Yudhiṣṭhira and introduces an ancient set of traditional stanzas called the Kāmagītāḥ. He begins the recitation with Kāma’s own claim that no creature can destroy it unless one adopts the true means of overcoming it.