अध्याय ३३ — धृतराष्ट्रस्य कुशलप्रश्नाः तथा विदुरस्य योगसमाधिः
Chapter 33: Dhṛtarāṣṭra’s Welfare-Inquiries and Vidura’s Yogic Absorption
वियोगे दोषदर्शी य: संयोगं स विसर्जयेत् । असड़े सड़मो नास्ति दुःखं भूवि वियोगजम्
viyoge doṣadarśī yaḥ saṃyogaṃ sa visṛjayet | asaṅge saṅgamo nāsti duḥkhaṃ bhūvi viyogajam ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ang sinumang sa paghihiwalay ay laging nakakakita ng mga kapintasan ay dapat talikuran ang pagkakapit sa mismong pagsasama. Sapagkat sa tunay na di-pagkakapit, walang ‘bigkis’ o ‘pagsasanib’ kailanman. Yaong nag-aangkin ng ideya ng pagsasama sa Sariling hindi nakakapit ang siyang kailangang magtiis, sa daigdig na ito, ng dalamhating isinilang ng paghihiwalay.”
वैशम्पायन उवाच
Suffering from separation arises because one clings to the notion of ‘union’ and ‘possession.’ Cultivating asaṅga (non-attachment) removes the very basis for the pain of viyoga (separation), since the Self is not truly bound by connections.
In the Ashramavāsika context, the narration turns toward renunciatory reflection: Vaiśampāyana articulates a teaching that reframes grief and parting as products of attachment, aligning the forest-dwelling, end-of-life mood of the parva with vairāgya and inner steadiness.