Shloka 26
Bhāgīrathī-tīra-śauca, Kurukṣetra-gamana, and Śatayūpa-āśrama-dīkṣā (गङ्गातीरशौच–कुरुक्षेत्रगमन–शतयूपाश्रमदीक्षा)
विवेश विदुरो धीमान् गात्रैर्गात्राणि चैव ह । प्राणान् प्राणेषु च दधदिन्द्रियाणीन्द्रियेषु च
vaiśampāyana uvāca | viveśa viduro dhīmān gātrair gātrāṇi caiva ha | prāṇān prāṇeṣu ca dadhad indriyāṇīndriyeṣu ca ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang marunong na si Vidura ay pumasok (kay Yudhiṣṭhira). Inilapat niya ang mga sangkap ng katawan sa mga sangkap ng katawan, ang hininga sa hininga, at ang mga pandama sa mga pandama—at inihalo ang kanyang buong pagkatao sa hari. Ipinakikita ng tagpong ito ang huling gawa ni Vidura bilang isang disiplinadong pag-urong na yogiko at isang walang-sariling pag-iisa, na nagpapatunay na ang tunay na karunungan ay nagwawakas sa paghahari sa loob, hindi sa kapangyarihan sa labas.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights yogic mastery at life’s end: the wise person withdraws and integrates body, breath, and senses with perfect control, suggesting that spiritual attainment and selflessness surpass worldly status.
Vidura, having reached the culmination of his life and practice, mystically enters Yudhiṣṭhira—symbolizing the transfer/absorption of his embodied energies (limbs, prāṇa, and senses) and marking Vidura’s departure (niryāṇa).