Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 50
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
स्वाध्यायनिष्ठा ऋषयो ज्ञाननिष्ठास्तथैव च | तपोनिष्छाश्ष बोद्धव्या: कर्मनिष्ठाश्न भारत
svādhyāyaniṣṭhā ṛṣayo jñānaniṣṭhās tathaiva ca | taponiṣṭhāś ca boddhavyāḥ karmaniṣṭhāś ca bhārata bhārata ||
Wika ni Bhīṣma: “O Bhārata, unawain na sa hanay ng mga rishi ay may iba’t ibang landas ng matibay na pagtalima: ang ilan ay nakatuon sa svādhyāya, ang banal na pag-aaral at pagbigkas ng mga kasulatan; ang ilan ay sa jñāna, ang tunay na kaalaman; ang ilan ay sa tapas, ang mahigpit na pag-aayuno at pagtalima sa pagkamapagpigil; at ang ilan ay sa karma, ang disiplinadong pagsasagawa ng tungkulin.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that spiritual excellence is not confined to a single method: sages may be firmly grounded in sacred study, knowledge, austerity, or dutiful action. Each can be a valid discipline when pursued with steadiness (niṣṭhā) and aligned with dharma.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues instructing Yudhiṣṭhira on dharma. Here he classifies sages by their predominant commitment—study, knowledge, austerity, or action—guiding the king to respect diverse legitimate modes of religious and ethical life.