Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 343
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
अश्रृत्थस्थो3ग्निरित्येवमाह देवान् भृगूद्गवह | भुगुश्रेष्ठ॒ तदनन्तर देवराज इन्द्रके ऐरावतकी भाँति कोई विशालकाय गजराज देवताओंसे बोला--'अश्वत्थ अग्निरूप है'
aśvatthastho 'gnir ity evam āha devān bhṛgūdgvaha | bhṛguśreṣṭha tad-anantaraṃ devarāja indraḥ airāvataka iva viśālakāyo gajarājo devatābhyo 'bravīt— “aśvattho 'gnirūpaḥ” |
Wika ni Bhishma: “Sa gayon nagsalita si Bhṛgu, ang pinakadakila sa kanyang angkan, sa mga diyos: ‘Ang apoy ay nakahimpil sa punong aśvattha.’” Pagkaraan nito, si Indra, hari ng mga diyos—na tulad ni Airāvata, ang makapangyarihang panginoon ng mga elepante—ay nagsalita sa mga diyos, pinagtitibay: “Ang aśvattha ay may likas na anyo ng apoy.” Ipinapakita ng talatang ito ang isang sagradong pagtutumbas: ang iginagalang na puno ay dapat tratuhing may pag-iingat at paggalang na tulad ng sa apoy, na nagpapahiwatig ng pagpipigil sa asal at pagkamalay sa ritwal sa harap ng mga buhay na sagisag ng banal na presensya.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse conveys a sacral identification: the aśvattha is to be regarded as embodying fire (Agni). Ethically, it encourages reverence and careful conduct toward sacred natural forms, treating them as bearers of divine power rather than mere objects.
Bhīṣma recounts a statement attributed to the Bhṛgu tradition about fire being ‘in’ the aśvattha. Indra then addresses the gods, reinforcing the same identification—presented with the imagery of a mighty elephant-lord—thereby authoritatively confirming the sacred status of the aśvattha.