Shloka 112
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
यानि दारुणि निर्यासास्ते मासा: पक्षसंज्ञिता: अहोरात्रा मुहूर्ताश्न पित्त ज्योतिश्न दारुणम्
yāni dāruṇi niryāsās te māsāḥ pakṣasaṃjñitāḥ | ahorātrā muhūrtāś ca pittaṃ jyotiṣ ca dāruṇam ||
Sinabi ni Vasiṣṭha: “Ang mabagsik na katas na umagos mula sa panggatong ng handog (samidh) ay naging mga sukat ng panahon—mga buwan, ang mga hati na tinatawag na kalahating-buwan (pakṣa), araw at gabi, at maging ang mga muhūrta. At ang ‘apdo’ ni Agni ay nahayag bilang isang mabangis, naglalagablab na liwanag.” Sa salaysay na ito, ang ritwal ay inilalarawan bilang pinagmumulan ng kaayusang kosmiko at ng tibok ng panahon; subalit ang kapangyarihang panghandog ding iyon ay maaaring magpakita bilang matinding init na mapanganib—nagpapahiwatig na ang dharma ang sumasandig sa daigdig kapag wasto ang pagkakaayos, ngunit nagiging mabagsik kapag ang mga lakas nito’y sumisiklab nang walang pagpipigil.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse links sacrificial order (yajña) with the emergence of cosmic time-measures (months, fortnights, day-night, muhūrtas), implying that dharma expressed through rightly ordered ritual sustains the world’s structure; yet the same sacred energy can manifest as fierce heat (Agni’s pitta/jyotiḥ), reminding one to handle power with restraint and proper regulation.
Vasiṣṭha describes a mythic transformation: the sap/exudation arising from the sacrificial fuel becomes the divisions of time, while Agni’s inner ‘bile’ becomes an intense radiance. The scene presents the yajña as a generative event from which both orderly temporality and formidable fiery energy arise.