Shloka 5
Gavāṃ Māhātmya — Go-dāna, Yajña-ādhāra, and Goloka
Brahmā–Indra–Surabhi Itihāsa
वसिष्ठजी कहते हैं--मानद परंतप! प्राचीन कालमें जब गौओंकी सृष्टि हुई थी
vasiṣṭha uvāca—mānadā parantapa! prācīne kāle yadā gāvaḥ sṛṣṭāḥ, tadā tā gāvaḥ lakṣaṃ varṣāṇi ghoraṃ tapaś cakruḥ. tāsāṃ tapasaḥ prayojanam idaṃ āsīt—vayaṃ śreṣṭhatāṃ prāpnuyāma; asmin jagati yāvatyo dakṣiṇā-yogyā vastavaḥ santi, tāsu sarvāsu vayam uttamāḥ syāma; kenacid doṣeṇa na lipyema; asmākaṃ gomayena snāne kṛte sadā sarve janāḥ pavitrāḥ syuḥ; devā manuṣyāś ca śaucārthaṃ nityaṃ asmākaṃ gomayam upayuñjīran; sarvaṃ carācaraṃ jagad api asmākaṃ gomayena pavitraṃ bhavet; asmākaṃ dānaṃ kurvāṇā manuṣyā asmākam eva lokaṃ (golokaṃ) yāyuḥ. tataḥ teṣāṃ tapasi samāpte svayaṃprabhuḥ brahmā tābhyo varaṃ dadau—“evaṃ bhavatu; yuṣmākaṃ manogatasaṅkalpaḥ paripūrṇaḥ syāt; yūyaṃ ca sarvajagajjīvān uddharata” iti.
Wika ni Vasiṣṭha: “O pinararangalan, O tagasunog ng mga kaaway! Noong unang panahon, nang unang likhain ang mga baka, nagsagawa sila ng napakahigpit na pag-aayuno at pagninilay sa loob ng isang daang libong taon. Ito ang kanilang layon: ‘Nawa’y makamit namin ang kataas-taasan. Sa lahat ng bagay na nararapat ihandog bilang dakṣiṇā, nawa’y kami ang ituring na pinakamainam. Nawa’y walang kapintasan na dumikit sa amin. Sa pagligo gamit ang aming dumi ng baka, nawa’y laging maging dalisay ang mga tao. Nawa’y ang mga diyos at tao ay patuloy na gumamit ng aming dumi ng baka para sa paglilinis. Nawa’y ang lahat ng nilalang, gumagalaw man o di-gumagalaw, ay madalisay dahil dito; at nawa’y ang mga nagkakaloob ng baka ay makarating sa aming sariling daigdig—Goloka.’ Nang matapos ang kanilang pag-aayuno, si Brahmā mismo ang nagkaloob ng biyaya: ‘Mangyari nawa. Matupad ang pasiya sa inyong mga puso. Ipagpatuloy ninyo ang pag-angat at pagliligtas sa mga nilalang ng buong daigdig.’”
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The passage elevates the cow as a supreme object of dāna and a vehicle of ritual and moral purification: through tapas the cows become instruments for the world’s śauca (purity) and for the spiritual uplift of beings, and go-dāna is linked with attaining a higher realm (Goloka).
Vasiṣṭha recounts an origin-story: newly created cows perform a long, severe austerity with specific wishes—preeminence among gifts, freedom from fault, and universal purifying power through gomaya. Brahmā appears at the completion of their tapas and grants the boon, commissioning them to continue uplifting all creatures.