Shloka 15
Go-mahātmyam: Pavitrāṇāṃ Pavitraṃ
Cows and Ghee as Supreme Purifiers
Devanagari script
प्रजातान्येव भूतानि प्राक्रोशन् वृत्तिकांक्षया । वृत्तिदं चान्वपद्यन्त तृषिता: पितृमातृवत्
Translation
Wika ni Bhīṣma: “Ang lahat ng nilalang, pagkapanganak pa lamang, ay nag-ingay at nanaghoy sa paghahangad ng ikabubuhay. At tulad ng batang gutom at uhaw na lumalapit sa ama’t ina, gayon din ang lahat ng may buhay ay lumapit kay Dakṣa, ang tagapagkaloob ng kabuhayan.”
Word by Word
प्रजातानिnewly born
प्रजातानि:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रजात (√जन् + प्र)
FormNeuter, Nominative, Plural
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
भूतानिbeings/creatures
भूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
प्राक्रोशन्cried out
प्राक्रोशन्:
TypeVerb
Rootप्र + √क्रुश्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Parasmaipada
वृत्तिकाङ्क्षयाwith desire for livelihood
वृत्तिकाङ्क्षया:
Karana
TypeNoun
Rootवृत्ति + काङ्क्षा
FormFeminine, Instrumental, Singular
वृत्तिदम्the giver of livelihood
वृत्तिदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवृत्ति + द (√दा)
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अन्वपद्यन्तfollowed/resorted to
अन्वपद्यन्त:
TypeVerb
Rootअनु + √पद्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Ātmanepada
तृषिताःthirsty
तृषिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootतृषित (√तृष्)
FormMasculine, Nominative, Plural
पितृवत्like a father
पितृवत्:
TypeIndeclinable
Rootपितृ + वत्
मातृवत्like a mother
मातृवत्:
TypeIndeclinable
Rootमातृ + वत्
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes