Shloka 14
Go-dāna-stuti and Ghṛta-Japa
Praise of cow-gift and ghee-centered recitation
एवं तस्याग्रे पूर्वमर्ध वदेत गवां दाता विधिवत पूर्वदृष्ट: । प्रतिब्रूयाच्छेषमर्ध द्विजाति: प्रतिगृह्नन् वै गोप्रदाने विधिज्ञ:
evaṁ tasyāgre pūrvam ardhaṁ vadet gavāṁ dātā vidhivat pūrva-dṛṣṭaḥ | pratibrūyāc cheṣam ardhaṁ dvijātir pratigṛhṇan vai go-pradāne vidhi-jñaḥ ||
(dātā:) yā vai yūyaṁ so ’ham agādyaiva bhāvo yuṣmān dattvā cāham ātma-pradātā |
(pratigrahītā:) manaḥ-śyutā mana evopapannāḥ sandhukṣadhvaṁ saumya-rūpogra-rūpāḥ ||
Sinabi ni Bhishma: Kapag isinasagawa ang ritwal ng pag-aalay ng mga baka, ang nagkakaloob—pagkatapos munang makita ng tatanggap—ay dapat, ayon sa tuntunin, bigkasin ang unang kalahati ng taludtod. Pagkaraan, ang dalawang-ulit-na-ipinanganak (dvija) na tumatanggap, isang brāhmaṇa na bihasa sa paraan ng go-dāna at tumatanggap ng handog, ay tutugon sa pamamagitan ng pagbigkas ng natitirang kalahati. Ipinahahayag ng nagkakaloob: “Kung ano kayo, ganoon din ako—hindi magkaiba ang ating pag-iral. Sa pagbibigay ko sa inyo ngayon, sa katotohanan ay ibinigay ko ang aking sarili.” Sumasagot ang tumatanggap: “Ipinanganak sa isip at nakatatag sa isip, taglayin ninyo ang anyong maamo at ang anyong mabagsik. Yamang lumipat na kayo mula sa pag-aari ng nagkakaloob tungo sa akin, ipagkaloob ninyo ang ninanais na mga biyaya at bigyang-kasiyahan kapwa ako at ang nagkakaloob.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames cow-gift (go-dāna) as a dharmic act requiring correct ritual speech and intention: the donor identifies himself with the gift (“giving you is giving myself”), while the recipient ritually acknowledges the transfer of ownership and invokes the cows’ beneficent power to bring welfare to both parties.
Bhishma instructs on the formal exchange of recitations during go-dāna: first the donor recites a prescribed half-verse upon coming before the recipient; then the Brahmin recipient, while accepting the gift, recites the remaining half-verse as a ritual response completing the transaction.