Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 156
Gopradāna-phalasaṃprāpti: Nāciketa’s Vision of Vaivasvata’s Realms (गोप्रदानफलसम्प्राप्तिः — नाचिकेतोपाख्यानम्)
तस्मात् पानीयदानाद् वै न परं विद्यते क्वचित् । मनीषी पुरुषोंने अन्नको ही मनुष्योंका प्राण बताया है। पुरुषसिंह! सब प्रकारका अन्न (खाद्य पदार्थ) जलसे ही उत्पन्न होता है; अत: जलदानसे बढ़कर दूसरा कोई दान कहीं नहीं है
tasmāt pānīya-dānād vai na paraṁ vidyate kvacit | manīṣī puruṣo 'nne hi manuṣyāṇāṁ prāṇam āha | puruṣa-siṁha! sarva-prakāram annaṁ (khādya-padārthāḥ) jalenaiva utpadyate; ataḥ jala-dānāt baḍhkaraṁ dvitīyaṁ dānaṁ kvāpi na vidyate |
Ipinahayag ni Bhishma na walang handog na hihigit sa handog ng tubig. Itinuro ng marurunong na ang pagkain mismo ang buhay ng tao; at yamang ang bawat uri ng pagkain ay nagmumula sa tubig, O pinakamainam sa mga lalaki, wala nang kawanggawang mas dakila pa saanman kaysa sa pagbibigay ng tubig. Sa aral na ito ng dharma, itinataas ni Bhishma ang pag-aalay ng tubig bilang saligang gawa, sapagkat ito ang sumusuporta sa buhay sa pinakaugat nito.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that giving water is the highest form of charity because water is the basis of all food and thus directly sustains life; supporting life at its source is presented as supreme dharma.
In Anushasana Parva, Bhishma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and charitable duties; here he emphasizes the ethical priority of pānīya-dāna (donating water) as unmatched among gifts.